|
ÖZET: Üniversitede kadrolu işçilerin yıllık ücretli izinlerinin zamanında kullandırılmadığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca, işçilere işe başladıkları tarihten itibaren yıllık ücretli izin verilmesi zorunludur. İşverenler, yıllık izinlerin bölünemeyeceği ve işçilerin bu haklarından vazgeçemeyeceği gibi, izin sürelerinin peşin ödeme veya avans olarak verilmesi gerekmektedir. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izin süreleri için işçiye ödeme yapılması zorunludur.
2021 yılında yayımlanan Tasarruf Tedbirleri Genelgesi, işçilerin hak kazandıkları yıllık izin sürelerinin, hizmetlerde aksamaya neden olmayacak şekilde azami üç yıl içinde kullandırılmasını öngörmektedir. 2023 yılı itibarıyla üniversitede sürekli işçi statüsünde 213 personel istihdam edilmekte olup, bunlardan 30’unun 51-100 gün, 6’sının ise 101-150 gün arası kullanılmamış izin hakkı bulunmaktadır. Kamu idaresi, yıllık izinlerin eğitim-öğretim dönemi sonrasında planlanarak kullandırılacağını belirtmiş olsa da, bu izinlerin kullandırıldığına dair herhangi bir kanıt sunulmamıştır. Üniversitenin, işçilerin verimliliğini artırmak ve ek mali yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla, yıllık izinlerin zamanında kullandırılmasına yönelik gerekli adımları atması önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitede kadrolu ve sürekli çalışan işçi personelin yıllık ücretli izinlerinin süresinde kullandırılmadığı görülmüştür.
22.05.2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53-60’ıncı maddeleri gereğince işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verme zorunluluğu bulunmaktadır. İlgili düzenlemelere göre, yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilememekte, yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünememekte, bu iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesi zorunluğu bulunmaktadır. Ancak 53’üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilmektedir. İşverenin, yıllık ücretli iznini kullanan her işçiye, yıllık izin dönemine ilişkin ücretini ilgili işçinin iznine başlamasından önce peşin olarak ödeme veya avans olarak verme zorunluluğu bulunmaktadır.
4857 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesine göre işverenlerin iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeme zorunluluğu bulunmaktadır.
30.06.2021 tarih ve 31527 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2021/14 sayılı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nin “Personel Giderlerine” ilişkin bölümünde 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içerisinde hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin, ilgili yıl içerisinde, önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık ücretli izin sürelerinin de, yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması öngörülmüştür.
Aşağıda tabloda Üniversitede sürekli olarak istihdam edilen işçilerin birimler itibarıyla 2023 yılı sonu itibarıyla hak ettikleri halde henüz kullanmadıkları izin süreleri yer almaktadır.
Tablo 6: İşçilerin Hak Ettikleri Halde Henüz Kullanmadıkları Yıllık İzin Süreleri
| Birim Adı | Güvenlik Görevlisi | Güvenlik Görevlisi | Temizlik Personeli | Temizlik Personeli | Temizlik Personeli | Sürekli İşçi |
| 0-50 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı | 51-100 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı |
0-50 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı |
51-100 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı |
101-150 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı |
0-50 Gün Yıllık İzin Hakkı Bulunan İşçi Sayısı |
|
| İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı |
77 | 11 | 77 | 19 | 6 | |
| Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı |
23 |
Üniversitede 2023 yılı sonu itibarıyla sürekli işçi statüsünde 213 personel istihdam edilmektedir. Tabloda görüldüğü üzere bu personelden toplam 30’unun 51-100 gün arası, altısının da 101-150 gün arası hak ettiği halde henüz kullanmadığı izni bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında Üniversitede çalışan sürekli işçi personelin cari iki yıl izin süresinden fazla yıllık izin kullanacak personel bulunmamakta olduğu, hizmetlerde aksamaya neden olmayacak şekilde eğitim-öğretim dönemi bitiminden itibaren yıllık izin planlaması yapılarak kullanamadıkları izinlerin yıl içerisinde kullandırılmasının sağlanacağı ifade edildiği halde bulguda yer alan izinlerin kullandırıldığına ilişkin bir kanıt sunulmamıştır.
Üniversitenin hem işçilerin çalışma veriminin artırılması hem de Üniversiteye ek mali yük getirilmemesi için yukarıda belirtilen Cumhurbaşkanı Genelgesi doğrultusunda hareket ederek sürekli işçilerin yıllık izinlerini zamanında kullanmalarını sağlaması gerekmektedir.