|
ÖZET: İşçilerin yıllık ücretli izinlerinin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediyede istihdam edilen işçilerin yıllık izin haklarının kullanılmasına yönelik çalışmalar başlatılmış olsa da, bu süreç henüz tamamlanmamıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve sürekli olarak kullandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan yıllık izinlerin ücretinin ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması da önemli bir sorumluluktur. 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, işçilerin yıllık izin sürelerinin, hizmetlerin aksamaması koşuluyla azami üç yıl içinde kullandırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu durum, kurumların yüksek miktarda yıllık izin ücreti ödemek zorunda kalmalarına yol açabilir. Burdur Belediyesi’nde de benzer bir sorun yaşanmakta; İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü, kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılması için gerekli yazışmaları yapmış, ancak uygulamanın hayata geçirilmediği görülmüştür. Birikmiş yıllık izinlerin kullandırılmaması, hem İş Kanunu hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkeleriyle çelişmektedir. Bu nedenle, izinlerin zamanında kullandırılması büyük bir önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına Yönelik Önlemlerin Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye bünyesinden istihdam edilen işçilere yıllık izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılmadığı, bu yönde çalışma başlatıldığı ancak henüz sonuçlandırılmadığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu; 59’uncu maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği; 60’ıncı maddesinde ise yıllık ücretli izinlerin yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık iznin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ile işverence tutulması zorunlu kayıtların şekline dair hususların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir Yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.
İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceğine yönelik düzenlemenin, yıllık iznin kullanılıp kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak değil, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması durumlarında, işçinin mağduriyetinin önlenmesi olarak algılanması gerekmektedir.
4857 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesindeki düzenlemeye göre işverenin işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunludur. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesine göre, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar bu kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.
17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin “Personel Giderleri” başlıklı bölümünde de, 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içerisinde hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin ilgili yıl içerisinde, ayrıca, ilgililerin önceki yıllarda hak kazanıp da kullanmadıkları yıllık ücretli izin sürelerinin de yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılmasının esas olduğu vurgulanmıştır. Yıllık izinlerin kullandırılmaması nedeniyle kurumların yüksek miktarda yıllık izin ücreti ödemek zorunda kalacağı açıktır.
Burdur Belediyesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporunda da yer alan tespit ile ilgili İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü tarafından kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılması için bütün müdürlüklere yazı gönderildiği ancak henüz sorunun tam olarak giderilmediği görülmüştür.
İdarenin cevabında, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünce tüm müdürlüklere izinlerin kullandırılmasıyla ilgili uyarı yazısının yazıldığı ve konunun İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğünce takip edileceği belirtilmekle birlikte, uygulamaya geçildiği ifade edilmemiştir.
Birikmiş yıllık izin haklarının kullandırılmaması, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 56’ncı maddesi ile 5018 sayılı Kanun’daki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine aykırı olup; söz konusu izinlerin mezkur Cumhurbaşkanlığı Genelgesi çerçevesinde ve yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.