|
ÖZET: İşçilerin yıllık izin haklarının kullanılmaması, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde kadrolu işçilerin bir kısmının yıllık izinleri, yasal çerçeveye uygun olarak kullandırılmamış; bu durum, emeklilik döneminde toplu izin ücreti olarak ödenen birikmiş izin günlerine yol açmıştır. Bu ödemeler, İdare için ek mali yük oluşturmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve işverenin bu izinleri düzenli bir şekilde kullandırma zorunluluğunu vurgulamaktadır.
İş Kanunu’nun 53. ve 56. maddeleri, yıllık ücretli izinlerin işveren tarafından belirli süreler içinde verilmesi gerektiğini belirtirken, 59. madde, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin ücretinin ödenmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 103. madde, yıllık izin yönetmeliğine aykırı hareket eden işverenlere idari para cezası uygulanacağını öngörmektedir. Bu bağlamda, Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği de işverenlerin izin sürelerini belirleme yetkisini düzenlemektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, İdare bünyesindeki 82 işçinin toplamda 7.008,50 gün birikmiş yıllık izne sahip olduğu ve bu izinlerin mevzuata uygun olarak kullandırılmadığı tespit edilmiştir. Bu durumun önüne geçmek ve idari para cezası ile ek mali yükümlülüklerden kaçınmak için, İdare’nin yıllık izinlerin yasal çerçeveye uygun bir biçimde kullandırılması gerekmektedir. |
BULGU: İşçilerin Kanunda Belirtilen Yıllık İzinlerinin Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kadrolu işçilerin bir kısmının yıllık izinlerinin mevzuata uygun olarak kullandırılmaması nedeniyle biriktirilen izinlerin emeklilik aşamasında toplu izin ücreti olarak ödendiği ve bu ödemelerin İdareye ek mali külfet oluşturduğu görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Yıllık Ücretli İzin Hakkı ve İzin Süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde; en az bir yıl çalışmış olan işçilere işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere yıllık ücretli izin verileceği belirtildikten sonra hizmet süresi dikkate alınarak işçilere verilecek yıllık asgari ücretli izin süreleri tespit edilmiş ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Yıllık Ücretli İznin Uygulanması” başlıklı 56’ncı maddesinde; yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, “Sözleşmenin Sona Ermesinde İzin Ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde ise; iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un “Yıllık Ücretli İzin Hükümlerine Aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde; 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde, bu izne ait ücreti ödemeyen veya Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne aykırı olarak izin kullandırmayan işverenlere bu durumda olan her işçi için idari para cezası verilmesi öngörülmüştür.
Diğer yandan, Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin “İzin Kullanma Dönemleri” başlıklı 5’inci maddesinde ise; işveren veya işveren vekillerinin, bu Yönetmeliğin 15’inci maddesinde belirtilen izin kurulu veya 18’inci maddeye dayanılarak bunun yerine geçenlere danışmak suretiyle işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre, yıllık ücretli izinlerin, her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebileceği ve işyerinde ilan edeceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; işçilerin yıllık
izin haklarından feragat edemeyeceği, işverenin de düzenli olarak işçilerin yıllık izinlerini kullandırmakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede ise İdarenin kadrolu 82 adet işçisinin toplam 7.008,50 gün birikmiş yıllık izninin bulunduğu ve bu izinlerin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olarak kullandırılmadığı, biriktirilen izinlerin emeklilik aşamasında toplu izin ücreti olarak işçilere ödenmesi suretiyle İdareye ek mali külfet oluşturduğu tespit edilmiştir.
İdari para cezası yaptırımı ile karşılaşılmaması ve biriken yıllık izinlerin ücrete dönüşmesi suretiyle idareye ek bir mali külfetin ortaya çıkmaması için İdare tarafından söz konusu yıllık izinlerin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılması gerekmektedir.