|
ÖZET: İdarenin, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kadrolu işçileri ile hizmet alımı yoluyla çalıştırdığı şirket personelini yasal olarak belirlenen fazla çalışma üst sınırını aşacak şekilde çalıştırdığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinin sekizinci fıkrası, fazla çalışma süresinin yıllık 270 saati geçemeyeceğini belirtmektedir. Ayrıca, işçilerin çalışma koşullarının ihlali durumunda, 24. maddenin ikinci fıkrasının (f) bendi gereği iş akdini haklı nedenle feshetme hakkı bulunmaktadır.
İncelemeler sonucunda, idarenin 60 kadrolu işçisi ve 27 hizmet sözleşmeli personeli ile toplamda 13.842 saat fazla çalışma yaptığı belirlenmiştir. Bu durum, ilgili yasal düzenlemelere aykırıdır ve işçilerin haklarını tehlikeye atmaktadır. Fazla çalışma sürelerinin tespiti puantaj cetveline dayanmaktadır; ancak bu tespitlerin doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamak için herhangi bir kontrol mekanizması mevcut değildir. Sonuç olarak, idarenin işçilerini yasal çerçevede çalıştırması ve fazla çalışma sürelerinin doğru bir şekilde belirlenmesi için gerekli kontrol sistemlerini oluşturması önem arz etmektedir. Bu, hem işçi haklarının korunması hem de yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: İşçilerin Kanunen Belirlenmiş Fazla Çalışma Üst Sınırını Aşacak Şekilde Çalıştırılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin kadrolu işçileri ile hizmet alımı yoluyla çalıştırdığı şirket personelinin yıl içerisinde yasal olarak belirlenen fazla çalışma üst sınırını aşarak çalıştırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendinde, işçinin çalışma koşullarının uygulanmaması sebebiyle iş akdini haklı nedenle derhal feshedebileceği ve kıdem tazminatına hak kazanabileceği belirtilmiştir.
İlgili Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yasal üst sınırın aşılması halinde işverenin yıllık 270 saati aşan süre için işçiye hak ettiği ücreti ödeyeceği, ancak bu ücret ödense dahi işçi, çalışma koşullarının uygulanmaması sebebine dayanarak iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebileceği ve kıdem tazminatını isteyebileceği düşünülmektedir.
Tablo 17: Fazla Çalışma Üst Sınırını Aşan Personel Tablosu
| Çalıştığı Birim | Kadrolu İşçi | Şirket Personeli | Yasal Üst Sınırı Aşan Toplam Çalışma Saati |
| Özel Kalem | 3 | 1 | 315 |
| Bilgi İşlem | 1 | – | 55 |
| Destek Hizmetleri | 8 | 3 | 1191 |
| Fen İşleri | 3 | 6 | 1892 |
| İmar | 1 | – | 150 |
| İtfaiye | 10 | 6 | 1625 |
| Mezarlık | 1 | – | 397 |
| Su İşleri | 11 | – | 1108 |
| Temizlik İşleri | 12 | – | 2866 |
| Zabıta | 10 | 6 | 3889 |
| Basın Yayın | – | 1 | 116 |
| Mali Hizmetler | – | 1 | 46 |
| Veterinerlik | – | 3 | 192 |
| Toplam | 60 | 27 | 13.842 |
Yapılan incelemede, İdarenin 60 adet kadrolu işçisi ile 27 adet hizmet sözleşmesi kapsamında çalıştırdığı şirket personellerini 4857 sayılı Kanun kapsamında hüküm altına alınmış olan yıllık ikiyüzyetmiş saatlik fazla çalışma süresini aşarak çalıştırıldığı tespit edilmiştir. İdarenin 87 personeli yasal olarak belirmiş olan fazla çalışma üst limitini aşacak şekilde çalıştırılmakta olup fazla çalışma sürelerinin tespiti puantaj cetveli ile hesaplamakta ve tespitin doğruluğuna ve güvenirliliğine ilişkin herhangi bir kontrol mekanizması bulunmamaktadır.
Bu itibarla, İdarenin işçilerini yasal olarak belirlenmiş olan fazla çalışma süresi sınırları çerçevesinde çalıştırması ve fazla çalışma sürelerinin doğru ve güvenilir şekilde tespit edilmesine ilişkin gerekli kontrol mekanizmasını kurması gerekmektedir.