|
ÖZET: İşçilerin yıllık fazla çalışma saati sınırının aşılması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak ortaya çıkmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işçilerin yıllık fazla çalışma süresi 270 saatle sınırlıdır. Ancak, denetim sonuçlarına göre, 315 işçinin bu sınırı aşarak fazla mesai yaptığı ve bu süreler için ödeme alındığı belirlenmiştir. İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmanın belirli koşullar altında yapılabileceğini belirtirken, işçinin onayının alınması gerektiği ve toplam fazla çalışma süresinin yıllık 270 saati geçemeyeceği vurgulanmaktadır.
Ayrıca, İş Kanunu’nun 104. maddesi, çalışma sürelerine aykırı hareket eden işverenlere idari para cezası uygulanacağını ifade etmektedir. 696 Sayılı KHK kapsamında Muratpaşa Belediyesi tarafından üst işveren olarak istihdam edilen işçilerin fazla çalışma sürelerinin planlanması, belediye tarafından gerçekleştirilmektedir. Şirket, bu durum hakkında belediyeyi bilgilendirdiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, şirketin, işçilerin fazla mesai sürelerini 4857 sayılı Kanun’a uygun bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. Bu, hem idari para cezası riskini ortadan kaldıracak hem de yasalara uyum sağlayacaktır. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket bünyesinde istihdam olunan işçilere, 4857 sayılı İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırılarak ödemede bulunulduğu görülmüştür.
4857 sayılı Kanun’un 41’inci maddesinin birinci fıkrasında, ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabileceği, fazla çalışmanın, Kanun’da yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar olduğu, anılan maddenin yedinci fıkrasında fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerektiği, sekizinci fıkrasında fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı ve son fıkrasında fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın ne şekilde uygulanacağının çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. Diğer yandan mezkur Kanun’un 104’üncü maddesinde, Kanun’un 63’üncü maddesinde ve yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran işveren veya işveren vekiline idari para cezası verileceği ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un verdiği bu yetkiye dayanarak 06.04.2004 tarih ve 25425 sayılı Resmi Gazete’de İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği yayımlanmıştır. Bu Yönetmelik’in “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı, bu süre sınırının, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ve fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan sürelerin yarım saat, yarım saati aşan sürelerin ise bir saat sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu mevzuat hükümlerine göre fazla çalışma süresinin bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olmaması gerekir. Ancak 2024 yılına ilişkin fazla çalışmaların incelenmesi sonucunda, 315 işçinin yıllık 270 saatten fazla çalışma yaptığı ve söz konusu çalışma karşılığı ücretlerinin ödendiği tespit edilmiştir.
Şirket tarafından verilen cevapta, Şirket bünyesinde 696 Sayılı KHK gereği Muratpaşa Belediyesinde üst işveren olarak istihdam edilen işçilerin mesaileri ve fazla çalışma sürelerinin Muratpaşa Belediyesince planlanmakta olduğu ve bulgu hakkında Belediyenin bilgilendirildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, idari para cezasına muhatap olmamak ve Kanun’a aykırı hareket etmemek amacıyla Şirket uhdesinde istihdam olunan işçilerin 4857 sayılı Kanun’a uygun olarak fazla mesai sürelerinin düzenlenmesi gerekmektedir.