|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nde çalışan 1039 işçinin yıllık fazla çalışma saatinin 270 saati aştığını ortaya koymuştur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, işçilerin onayı alınmadan fazla çalışma yapılamayacağını ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saatle sınırlı olduğunu belirtmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik de bu sınırın işçilerin bireysel durumlarına göre uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Cumhurbaşkanlığı’nın 2024/7 sayılı Genelgesi’nde de fazla çalışma sürelerinin istisnai durumlar dışında yıllık 270 saatle sınırlı olduğu ifade edilmiştir. Bu bağlamda, haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğu ve fazla çalışmanın yalnızca işçinin onayı ile belirli sınırlar içinde yapılabileceği belirtilmektedir. Ancak yapılan incelemeler, çok sayıda çalışanın yıllık fazla mesai süresinin bu yasal sınırın üzerinde olduğunu göstermektedir. Tabloya göre, 1039 işçiye toplamda 125.808 saat fazla mesai yaptırıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuat hükümlerine uygun olarak fazla çalışma sürelerinin sınırlandırılmasına yönelik idarenin daha dikkatli olması gerektiğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık olarak en fazla 270 saat fazla çalışma yaptırılabileceği belirtilmesine rağmen, çalışan 1039 işçiye bu sınırlamanın oldukça üzerinde fazla çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir.
İş Kanunu’nun “Çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde, fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınmasının gerektiği ve fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 41’inci maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan “İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği”nin 5’inci maddesinde de, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu belirtilmektedir.
T.C. Cumhurbaşkanlığının “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Genelgesinde, İş Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik’te fazla çalışma süresinin istisnai durumlar haricinde yıllık 270 saat ile sınırlandırıldığı görülmektedir. Bu durum, genel bakımdan çalışma süresi olan haftada en çok 45 saattin asıl olduğu, fazla çalışmanın ise istisnai bir durum olarak yıl içinde belirli sınırlar dahilinde işçinin onayı alınarak yaptırılabileceği ifade edilmiştir.
İşçilere ait fazla çalışma süreleri incelendiğinde, yıllık olarak belirlenen 270 saatin üzerinde çok sayıda personele fazla çalışma yaptırıldığı anlaşılmaktadır.
Tablo 11: İşçilerin 270 Saati Aşan Yıllık Fazla Mesai Süreleri
| Fazla Mesai Süresi | Çalışan İşçi Sayısı | Fazla Çalışılan Süre (Saat) |
| 270 – 299 saat arası | 1.830 | |
| 300 – 399 saat arası | 47.992 | |
| 400 – 499 saat arası | 22.558 | |
| 500 – 599 saat arası | 23.713 | |
| 600 – 699 saat arası | 16.782 | |
| 700 saat ve üstü | 12.933 | |
| TOPLAM | 1039 | 125.808 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, söz konusu mevzuat hükümlerine göre bir işçinin fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saatten fazla olmaması gerekirken, yapılan incelemede 1039 işçiye 270 saatin üzerinde toplam 125.808 saat fazla mesai yaptırıldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, anılan mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olan fazla çalışma süresi üst sınırının aşılmaması hususuna İdare tarafından özen gösterilmesi gerekmektedir.