|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde çalışan işçilerin yıllık fazla çalışma saatlerinin 270 saati aştığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışma süresinin yıllık olarak 270 saatle sınırlı olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, bu sürelerin hesaplanmasında yarım saatten az olan sürelerin yarım saat, yarım saati aşan sürelerin ise bir saat olarak değerlendirileceği ifade edilmektedir. İş Kanunu’nun 63. maddesi, haftalık çalışma süresinin en fazla 45 saat olacağını düzenlemekte ve bu sürelerin işyerlerinde eşit şekilde dağıtılması gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, bazı işçilerin fazla çalışma sürelerinin yasal sınırları aştığı ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, hizmet alanındaki genişlik, nüfus yoğunluğu ve olağanüstü durumlar nedeniyle iş yükünün arttığını, bu nedenle 270 saatlik sınırın zaman zaman aşıldığını savunmaktadır. Ancak, bu durumun kamu hizmetlerinin kesintisiz ve etkin bir şekilde sürdürülebilmesi amacıyla gerçekleştiği belirtilmektedir. İlgili idare, bu konudaki uyumsuzlukların giderilmesi için daha dikkatli olunacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin, işçilerin fazla çalışma sürelerini İş Kanunu’na uygun şekilde düzenlemesi ve yasal sınırları aşmaması önem arz etmektedir. Bu, hem işçilerin haklarının korunması hem de idarenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi açısından gereklidir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından istihdam edilen işçilere yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin sekizinci fıkrasında fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı, on birinci fıkrasında ise fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağının çıkarılacak yönetmelikte gösterileceği belirtilmiştir.
İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla Çalışmada Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı ve bu süre sınırının, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu, fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan sürelerin yarım saat, yarım saati aşan sürelerin ise bir saat sayılacağı ifade edilmiştir.
Adı geçen Kanun’un “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinde genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok kırk beş saat olacağı, aksi kararlaştırılmadığı takdirde bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık” başlıklı 104’üncü maddesinde de Kanun’un 63’üncü maddesinde ve Yönetmelik’te belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran işveren veya işveren vekiline idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre fazla çalışma süresinin bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olmaması gerekir. Belediye, bu saatin aşılmaması ve idari para cezasına muhatap olmaması için gerekli tedbirleri almalıdır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinde görev yapan işçilerden bazılarının 270 saatin üzerinde fazla çalışması olduğu ve Kanun’da belirtilen üst limitin aşıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, hizmet alanının genişliği, nüfus yoğunluğu ve yıl içerisindeki olağanüstü durumlar nedeniyle bazı birimlerde dönemsel olarak iş yükü artışları yaşanabildiği ve bu sebeple 270 saatle sınırlandırılan fazla çalışma süresinin zaman zaman aşıldığı, bu durumun ise kamu hizmetlerinin kesintisiz ve etkin şekilde sürdürülebilmesi amacıyla gerçekleştiği ifade edilmekle birlikte hizmet taleplerinin yoğunluğu nedeniyle bazı dönemlerde bu sınırlamalara uyum sağlanmadığı belirtilmiş olup, ilgili hususla ilgili olarak daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından istihdam edilen işçilerin İş Kanunu’na uygun olarak fazla çalışma sürelerinin düzenlenmesi gerekmektedir.