|
ÖZET: Düzce Belediyesi’nde, daimi ve hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerin yıllık fazla çalışma saatlerinin 270 saati aştığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmanın belirli koşullar altında yapılabileceğini belirtirken, yıllık toplam fazla çalışma süresinin 270 saatle sınırlı olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği de bu sınırı işçilerin bireysel durumlarına dayandırmaktadır.
Denetim raporları, 2024 yılında hizmet alımı yoluyla istihdam edilen 695 işçiden bazılarının fazla çalışma sürelerinin 2500, 2100 ve 2000 saat gibi yüksek rakamlara ulaştığını göstermektedir. Bunun yanı sıra, daimi işçiler arasında da 12 kişinin fazla çalışma sürelerinin 270 saati aştığı belirlenmiştir. Bu durum, işçilerin çalışma sürelerinin yasal sınırları aşarak istihdam edildiğini ortaya koymaktadır. Belediye, bu bulgulara yanıt olarak, İş Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Ancak, yasal düzenlemelere uygun olarak işçilere yıllık 270 saati aşan fazla çalışma yaptırılmaması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Düzce Belediyesinde istihdam edilen daimi işçiler ve hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilere, 4857 sayılı İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında, ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabileceği ve fazla çalışmanın, Kanun’da yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalar olduğu, sekizinci fıkrasında; fazla çalışma süresi toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
06.04.2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı ve bu süre sınırının, işyerlerine veya yürütülen işlere ilişkin değil işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ifade edilmektedir.
İş Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik’te fazla çalışma süresinin istisnai durumlar haricinde yıllık 270 saat ile sınırlandırıldığı görülmektedir. Bu durum, genel bakımdan çalışma süresi olan haftada en çok kırkbeş saatin asıl olduğu, fazla çalışmanın ise istisnai bir durum olarak yıl içinde belirli sınırlar dâhinde işçinin onayı alınarak yaptırılabileceğini göstermektedir.
Yapılan incelemelerde, Belediye tarafından istihdam edilen daimi işçilere ve hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilere fazla çalışma süresi limiti olan 270 saati aşacak şekilde fazla çalışma yaptırıldığı;
-Hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçilerden 695’inin 2024 yılında 270 saati aşacak şekilde fazla çalışma yaptığı,
-Bazı işçilerin fazla çalışma sürelerinin 2500, 2100 gibi limitin 9 katı olarak gerçekleştiği, 3 işçinin fazla çalışma süresinin 2000 saatin üstünde olduğu, 135 işçinin fazla çalışma süresinin 1000 saatin üstünde olduğu,
-Belediyenin 14 daimi işçisinden 12’sinin 270 saati aşacak şekilde 816, 681, 588 saat gibi limitin 2-3 katı fazla mesai yaptığı,
tespit edilmiştir.
Belediye tarafından gönderilen cevapta, 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrası ve sekizinci fıkrası hükümleri göz önünde bulundurularak gereğinin yapılacağı belirtilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Belediyede çalışan işçilere 4857 sayılı İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırılmaması gerekmektedir.