|
ÖZET: İşçilerin yıllık fazla çalışma saati sınırının aşılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında ele alınmıştır. Denetim sonuçlarına göre, büyükşehir bağlı idaresinin kadrolu işçilerinden bazılarına, mevzuatla belirlenen sürelerin üzerinde fazla mesai yaptırıldığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41’inci maddesi, fazla çalışmayı haftalık 45 saati aşan çalışmalar olarak tanımlamakta ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saatle sınırlı olduğunu belirtmektedir. Bu düzenlemelerin amacı, fazla çalışmanın istisnai bir durum olarak kalmasını sağlamak ve işçilerin haklarını korumaktır.
2024 yılı personel işlemleri incelendiğinde, belirtilen mevzuat hükümlerine rağmen 47 işçinin fazla çalışma süresine uyulmadığı görülmüştür. Kamu İdaresi, işçi sayısının yetersizliği, ayrılan personel ve yoğun yatırım faaliyetleri gibi gerekçelerle fazla mesai uygulamalarının yapıldığını ifade etmiştir. Ancak, gelecekte bu durumun dikkate alınacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, işçilere fazla mesai yaptırılması konusunda, ilgili mevzuat hükümlerine uyulması büyük önem taşımaktadır. Bu kısıtlamalara riayet edilmesi, işçilerin haklarının korunması açısından gereklidir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin kadrolu işçilerinin bir kısmına mevzuatla belirlenen süreyi aşacak şekilde fazla mesai yaptırıldığı tespit edilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında fazla çalışma; Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar olarak tanımlanmış, sekizinci fıkrasında ise fazla çalışma süresinin iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı belirtilmiştir.
Anılan maddenin son fıkrasına istinaden hazırlanan ve 06.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise; fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı ve bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere dair değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ifade edilmiştir.
Bu hükümlerin amacı, fazla çalışmanın istisnai bir durum olması ve bu sebeple yıl içinde yapılacak fazla çalışmanın sınırlandırılmasıdır.
İdarenin 2024 yılı personel işlemlerinin incelenmesi neticesinde; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile fazla çalışma süresine 270 saatlik bir sınırlama getirilmesine rağmen, toplamda 47 işçi için bu sınırlamaya uyulmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında; işçi sayısının yeterli olmaması, idareden ayrılan personellerin bulunması, personel takviyesi yapılmış olsa da aynı nitelikte ve sayıda personel bulunamaması, şehrin tüm bölgelerinde ve 17 ilçesinde yoğun yatırım faaliyetleri ve iş programları yürütülmesi, ayrıca su hizmetlerinin 24 saat esasına göre yürütülmesi gereken bir hizmet olması gerekçeleriyle işçilere yasal sınırı aşacak şekilde fazla mesai yaptırıldığı; ancak daha sonraki yıllarda bu hususa dikkate edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, işçilere fazla mesai yaptırılması ile ilgili olarak, açıklanan mevzuat hükümlerinde belirlenen kısıtlamalara riayet edilmesi gerekmektedir.