|
ÖZET: İşçilerin yıllık fazla çalışma saatlerinin sınırının aşıldığına dair bulgular, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ortaya konmuştur. Raporda, 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirlenen yıllık azami 270 saatlik fazla çalışma süresinin, bazı işçilere aşırı mesai yaptırılarak ihlal edildiği tespit edilmiştir. İş Kanunu’nun 41. maddesinin sekizinci fıkrası, fazla çalışma sürelerinin yıllık toplamının 270 saati geçemeyeceğini vurgularken, 63. maddesi ise çalışma sürelerinin düzenlenmesinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirleneceğini ifade etmektedir.
Fazla çalışma süreleriyle ilgili düzenlemeleri içeren İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin 5. maddesi de, bu sürelerin işçilerin şahıslarına özgü olduğunu belirtmektedir. Şirketin İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nde ise, yönetici onayıyla ve yıllık 270 saati aşmamak kaydıyla fazla çalışma yapılabileceği ifade edilmiştir. Ancak yapılan denetimlerde, 1.187 personelin bu sınırı aştığı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, hem İş Kanunu hem de şirketin kendi yönetmelikleri uyarınca, işçilere yıllık 270 saati aşan fazla çalışma yaptırılmaması gerektiği anlaşılmaktadır. Şirketin, yasal düzenlemelere uygun hareket etmesi ve fazla çalışma sürelerini kontrol altında tutması önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette istihdam edilen işçilerin bazılarına, 4857 sayılı İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen yıllık 270 saati aşan sürelerde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin sekizinci fıkrasında; fazla çalışma süreleri toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı belirtilmiştir. Aynı Kanun’un “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesinin son fıkrasında; çalışma sürelerine ilişkin uygulama şekillerinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmiştir.
İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; fazla çalışma sürelerinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, süre sınırının, işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca Şirket Yönetim Kurulu Kararıyla çıkartılan İnsan Kaynakları Yönetmeliği’nin eki olan mali haklar ve tahsisler tablosunda; ihtiyaç halinde, isim bazında, yönetici onayıyla yıllık 270 saati aşmamak üzere fazla çalışma yapılabileceği belirtilmiştir.
Yukarıda ortaya konulan mevzuat hükümlerinden de açıkça anlaşıldığı üzere fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saatten fazla olmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirkette istihdam edilen 1.187 personelin, 4857 sayılı Kanun’da belirlenen 270 saatlik fazla sürelerle çalışma üst limitini aşan sürelerde mesaisi bulunduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, Şirket tarafından özetle; 4857 sayılı İş Kanunu ve İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği hükümlerinden bahsedilerek Şirket özelinde 270 saati aşan fazla çalıştırmaların, yasal hükümlere uygun olduğu ifade edilmiştir. Ancak yukarıda ortaya konulan meri mevzuat uyarınca bir yılda 270 saati aşan fazla çalıştırma yaptırılmaması gerekmektedir.
Sonuç olarak, İş Kanunu ve Şirketin İnsan Kaynakları Yönetmeliği uyarınca, istihdam edilen işçilere bir yılda 270 saati aşan fazla çalışma yaptırılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.