|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ESHOT Genel Müdürlüğü bünyesindeki işçilerin yıllık fazla çalışma saatlerinin 270 saatlik yasal sınırı aştığını ortaya koymuştur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışmanın belirli koşullar altında yapılabileceğini belirtirken, işçilerin onayının alınması gerektiğini ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saatle sınırlandırıldığını vurgulamaktadır. Ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, bu sınırın işçilerin bireysel durumlarına göre uygulanacağını ifade etmektedir.
Cumhurbaşkanlığı’nın 17.05.2024 tarihli Genelgesi, kamu personelinin zorunlu haller dışında fazla çalışma ve nöbet ücreti alacak şekilde çalıştırılmaması gerektiğini belirtmektedir. Kamu kurumlarının, fazla çalışma giderlerini minimize etmek için İş Kanunu’ndaki serbest zaman ve denkleştirme sürelerini öncelikle uygulaması gerektiği vurgulanmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, ESHOT Genel Müdürlüğü’nde 2.806 işçinin yıllık olarak belirlenen 270 saatlik fazla çalışma sınırını aştığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, idarenin gerekli düzenlemeleri yaparak personelin fazla çalışma sürelerini yasal çerçevede sınırlaması gerekmektedir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
ESHOT Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan işçilere, İş Kanunu’nda azami süre olarak belirtilen iki yüz yetmiş saati aşacak şekilde fazla çalışma yaptırıldığı görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında, ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabileceği, fazla çalışmanın, Kanun’da yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar olduğu; yedinci fıkrasında fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerektiği; sekizinci fıkrasında fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı ve son fıkrasında fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmanın ne şekilde uygulanacağının çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmiştir.
4857 sayılı Kanun’un 41’inci maddesine dayanılarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan “İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinde, fazla çalışma süresi toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı, bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, Cumhurbaşkanlığının 17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasarruf Tedbirleri konulu 2024/07 sayılı Genelge’sinde; kamu personelinin zorunlu haller dışında fazla çalışma ücreti ve nöbet ücreti alacak şekilde çalıştırılmayacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma giderlerini asgari seviyede tutmak amacıyla İş Kanununda yer alan serbest zaman ve denkleştirme süresi hükümlerini öncelikle uygulaması gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda bulunan düzenlemelere göre, haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma olarak kabul edilmekte ve yıllık fazla çalışma süresi 270 saati geçmemelidir; bu sınır ise işçiye özel olarak uygulanır. Diğer taraftan, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde fazla mesai giderlerinin en aza indirilmesi amacıyla uygulanması gereken öncelikli tedbirler vurgulanmıştır.
İdare bünyesinde çalışan işçilere ait fazla çalışma süreleri incelendiğinde, 2.806 personele 4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık olarak belirlenen 270 saatin üzerinde fazla çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, İdare tarafından konu ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılarak personelin fazla çalıştırılma süresinin, mevzuatta belirtilen sınırlamalar dahilinde gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.