|
ÖZET: Yapılan incelemeler, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçilerin yıllık fazla çalışma süresinin 270 saatle sınırlı olmasına rağmen, ilgili belediye şirketinde çalışan 1039 işçiye bu sınırın üzerinde fazla mesai yaptırıldığını ortaya koymuştur. İş Kanunu’nun 41. maddesi, fazla çalışma için işçinin onayını alma zorunluluğunu ve yıllık sınırı belirlemektedir. Bu çerçevede, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik de aynı sınırlamaları vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, işçilerin yıllık fazla çalışma sürelerinin 270 saatin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Örneğin, 270-299 saat arası fazla mesai yapan işçi sayısı 1.830 iken, 700 saat ve üzeri fazla mesai yapan 12.933 işçi bulunmaktadır. Toplamda, bu işçilere 125.808 saat fazla çalışma yaptırıldığı belirlenmiştir. Bu durum, işverenlerin yasal düzenlemelere uygun hareket etmesi gerektiğini göstermektedir. Şirket yönetiminin, işçilerin fazla çalışma sürelerini yasal sınırlar içinde tutarak, çalışma koşullarını iyileştirmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İşçilerin Yıllık Fazla Çalışma Saati Sınırının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin personel işlemlerinin incelenmesi neticesinde, 4857 sayılı İş Kanunu’nda yıllık olarak en fazla 270 saat fazla çalışma yaptırılabileceği belirtilmesine rağmen, Şirket bünyesinde çalışan 1039 işçiye bu sınırlamanın oldukça üzerinde fazla çalışma yaptırıldığı tespit edilmiştir.
İş Kanunu’nun “Çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde, fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınmasının gerektiği ve fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 41’inci maddesine dayanılarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan “İş Kanunu’na İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği”nin 5’inci maddesinde de, fazla çalışma BESOT Manisa Belediyesi Müşavirlik Mühendislik Müteahhitlik Hizmetleri Ulaşım 29 Toplu Taşımacılık Sosyal Tesisler İşletmeciliği Turizm ve Enerji Sanayi ve Ticaret
süresinin toplamının bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı, süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu belirtilmektedir.
T.C. Cumhurbaşkanlığının “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Genelgesinde, İş Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Yönetmelik’te fazla çalışma süresinin istisnai durumlar haricinde yıllık 270 saat ile sınırlandırıldığı görülmektedir. Bu durum, genel bakımdan çalışma süresi olan haftada en çok 45 saattin asıl olduğu, fazla çalışmanın ise istisnai bir durum olarak yıl içinde belirli sınırlar dahilinde işçinin onayı alınarak yaptırılabileceği ifade edilmiştir.
Şirket bünyesinde çalışan işçilere ait fazla çalışma süreleri incelendiğinde, yıllık olarak belirlenen 270 saatin üzerinde çok sayıda personele fazla çalışma yaptırıldığı anlaşılmaktadır.
Tablo 4: İşçilerin 270 Saati Aşan Yıllık Fazla Mesai Süreleri
| Fazla Mesai Süresi | Çalışan İşçi Sayısı | Fazla Çalışılan Süre (Saat) |
| 270 – 299 saat arası | 1.830 | |
| 300 – 399 saat arası | 47.992 | |
| 400 – 499 saat arası | 22.558 | |
| 500 – 599 saat arası | 23.713 | |
| 600 – 699 saat arası | 16.782 | |
| 700 saat ve üstü | 12.933 | |
| TOPLAM | 1039 | 125.808 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, söz konusu mevzuat hükümlerine göre bir işçinin fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saatten fazla olmaması gerekirken, yapılan incelemede Şirket personeli olan 1039 işçiye 270 saatin üzerinde toplam 125.808 saat fazla mesai yaptırıldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, anılan mevzuat hükümleri ile belirlenmiş olan fazla çalışma süresi üst sınırının aşılmaması hususuna Şirket yönetimi tarafından özen gösterilmesi gerekmektedir.