|
ÖZET: İşçilerin yıllık izinlerinin yasal çerçevede kullandırılmadığı, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. maddesi, işçilere yıllık izin verilmesini ve bu haktan vazgeçilemeyeceğini belirtirken, 56. madde işverenin bu izinleri sürekli olarak vermesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretin ödenmesi gerektiği de vurgulanmaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yıllık izinlerin kullanımıyla ilgili usulleri belirleyen bir yönetmelik hazırlamıştır.
Yıllık ücretli izinlerin kullanımıyla ilgili düzenlemelere aykırı hareket eden işverenler, her bir işçi için idari para cezasıyla karşılaşabilir. İşçiler, emeklilik veya iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda yıllık izin haklarını kaybetmez; bu izinler, ücret olarak kendilerine ödenir. Ancak, işçiler genellikle izinlerini kullanmak yerine bu ücretleri tercih etmektedir. Bu durum, idareler için ek mali yükümlülükler doğurmakta ve yıllık izinlerin kullandırılmaması halinde idari para cezası riski ortaya çıkmaktadır. Yapılan incelemelerde, kurum bünyesinde çalışan 143 işçinin toplamda 10.249 gün kullanılmamış yıllık izni olduğu belirlenmiştir. Hem yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi hem de belediyeye ek mali yük getirilmemesi açısından, yıllık izinlerin zamanında kullandırılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Yıllık İzinlerinin Kanunun Öngördüğü Şekilde Kullandırılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından işçilerin yıllık izinlerinin kanuna uygun şekilde kullandırılmadığı
görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yıllık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.
03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de Kanuna paralel bir şekilde yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Ayrıca 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen yönetmeliğin esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için beş yüz on bir Türk Lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelere göre işçiler yıllık izin haklarından feragat edemezler. İşçilerin emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde mevzuat hükümleri gereği yıllık izin hakları ücrete dönüşmektedir. Yıllık izin karşılığı yapılacak olan bu ücret ödemesi de işçinin son ücreti üzerinden olacağı için işçinin eline çok yüksek miktarlarda ücret geçebilmektedir. Bu uygulama da işçilerin yıllık izinlerini kullanmaktan ziyade son ücretleri üzerinden karşılığını almalarına neden olmaktadır. Ancak bu durum idareler adına daha fazla külfet getirici bir durum olabilmektedir. Zira anayasal bir hak olan yıllık izinlerin kullandırılmaması durumunda idareler 4857 sayılı İş Kanunu’nun 103’üncü maddesi gereğince idari para cezası ile karşı karşıya kalabilecektir. Ayrıca biriken yıllık izin sürelerinin ücrete dönüşmesi halinde idare açısından yüksek miktarlarda ödeme yapma durumu ortaya çıkacaktır.
Yapılan inceleme sonucunda kurum bünyesinde çalışan 143 işçinin toplam 10.249 gün kullanılmamış yıllık izni bulunmaktadır. Hem mevzuata uygunluk açısından hem de Belediyeye ek mali külfet getirmemesi amacıyla yıllık izinlerin kullandırılması gerekmektedir.