|
ÖZET: İşgal edilen bazı taşınmazların ecrimisil bedeli karşılığında kullanılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. İl Belediyesi, mülkiyeti kendisine ait veya tasarrufunda bulunan 9 taşınmazı, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak ihale yoluyla kiralamak yerine, ecrimisil bedeli alarak kullandırmıştır. 2886 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, belediyelerin taşınmazlarının kiralanması ve işgali durumunda izlenmesi gereken süreçleri belirlemektedir.
Bu kanun çerçevesinde, işgal edilen taşınmazların tahliyesi ve ecrimisil talebi için mülki idare amirine başvurulması gerektiği vurgulanmaktadır. Ecrimisil, hukuka aykırı bir kullanımın tazmini olarak değerlendirilmekte olup, kiralama yöntemi olarak kullanılmamalıdır. Ayrıca, İçişleri Bakanlığı’nın genelgesi, belediyelerin işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep etme süreçlerini netleştirmektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, Kamu İdaresi’nin çeşitli nitelikteki taşınmazlarını ihale yapmadan kullandırdığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu taşınmazlar için encümen ve meclis kararı alındığını, kira bedellerinin belirleneceğini ve en kısa sürede ihale yapılacağını belirtmiştir. Ancak, mevcut uygulama 2886 sayılı Kanun’a aykırıdır ve taşınmazların ihale yöntemiyle kiraya verilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İşgal Edilen Bazı Taşınmazların Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından mülkiyeti Kamu İdaresine ait veya Kamu İdaresi tasarrufunda bulunan 9 adet taşınmazın, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili hükümleri doğrultusunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılarak kiralanması gerekirken, ecrimisil bedeli alınmak suretiyle kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusuru aranmayacağı, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği hükümleri yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereği, belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminat olup, bir kamu taşınmazını kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da, işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Ayrıca İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 15.11.2005 gün ve 2005/119 sayılı Genelgesi’nde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra belediyelerin sahip olduğu taşınmazların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden ecrimisil istenmesi fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmeyen ecrimisil için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği de belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin lokanta, büfe, yurt binası, misafirhane ve benzeri muhtelif nitelikteki toplam 9 adet taşınmazının ihale yapılmadan ve kira sözleşmesi imzalanmadan fuzuli şagil tarafından ecrimisil bedeli ödenmek suretiyle kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda bahsi geçen 9 adet taşınmaz için encümen kararı ve meclis kararı ile kaçar yıllığına kiraya verileceği hususunda karar alınmış olup, bedel tespit komisyonunca kira bedelleri belirlendikten sonra en kısa sürede 2886 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda kiralama ihalelerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından fuzuli şagil durumundaki kişilerin işgaline izin vererek taşınmazlarını ecrimisil tahsili yöntemiyle idare etmesi 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırılık teşkil etmekte olup söz konusu taşınmazların anılan Kanun hükümlerine göre ihale yöntemiyle kiraya verilmesi gerekmektedir.