|
ÖZET: İşgal edilen Hazine taşınmazlarının tahliye mekanizmasının etkin bir şekilde işletilmediği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Kiralama, irtifak hakkı veya kullanma izni gibi yollarla devredilen taşınmazların sözleşme süreleri dolmasına rağmen işgal altında kaldığı, feshedilen sözleşmelere rağmen tahliye işlemlerinin gerçekleştirilmediği ve kontrol mekanizmalarının yetersiz olduğu tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi, işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep edilebileceğini belirtmektedir; ancak tahliye işlemlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği gözlemlenmektedir.
Son yıllarda ecrimisil ihbarnamesi düzenlenen taşınmaz sayısında kayda değer bir artış yaşanmıştır. 2021 yılında 82.846 taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenirken, bu rakam 2024 yılı itibarıyla 406.052’ye ulaşmıştır. Elde edilen ecrimisil gelirleri de benzer şekilde artış göstermiştir. Ancak, işgal edilen taşınmazların tahliye edilmemesi, bu durumun devam etmesine yol açmaktadır. Özellikle işgallerin, taşınmazların doğrudan satış hakkıyla işgal edene satılacağı düşüncesiyle artış göstermesi dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, Hazine taşınmazlarının işgale uğraması durumunda, tahliye mekanizmasının etkin bir şekilde işletilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İdare, bu konuda 81 İl Valiliğine talimat vererek, işgal edilen taşınmazların tahliye edilmesi ve mevzuata uygun bir şekilde kullanılmasının sağlanması gerektiğini belirtmiştir. |
BULGU: İşgal Edilen Hazine Taşınmazlarına İlişkin Tahliye Mekanizmasının İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdare tarafından Kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlardan sözleşme süresi dolduğu hâlde işgali devam eden, sözleşmesi feshedilen veya herhangi bir sözleşmeye dayanmaksızın fuzuli olarak işgal edilen Hazine taşınmazlarının tahliye işlemlerinin yapılmadığı, tahliyeye dair kontrol mekanizmasının kurulmadığı tespit edilmiştir.
10.09.1983 tarih ve 18161 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil bedelinin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz malın da, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemelerde; Ecrimisil bedeli alınan taşınmazlara ilişkin veri ve istatistiklerin Bakanlık tarafından tutuluyor olmasına karşılık taşınmazlardan tahliyesi gerçekleştirilenlere ilişkin güvenilir bir veriye erişilememiştir. Tahliye mekanizmasının etkin çalışmaması nedeniyle işgal edilen taşınmaz sayısının her yıl arttığı anlaşılmaktadır. Öyle ki Milli Emlak Genel Müdürlüğü Faaliyet Raporlarına göre;
-2021 yılında toplam 82.846 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmiş olup 681 milyon TL ecrimisil geliri tahsil edilmiştir.
-2022 yılında toplam 93.463 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmiş olup 1 milyar 106 milyon TL ecrimisil geliri tahsil edilmiştir.
-2023 yılında toplam 161.522 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmiş olup 1 milyar 952 milyon TL ecrimisil geliri tahsil edilmiştir.
-2024 yılında ise toplam 406.052 adet taşınmaz için ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmiş olup 3 milyar 248 milyon TL ecrimisil geliri tahsil edilmiştir.
Hazine taşınmazları üzerindeki ecrimisil uygulamalarının büyük kısmının önceki yıllarda başladığı ve fuzuli şagillerin tahliye edilememesi sonucunda uygulamanın artarak devam ettiği görülmektedir. Özellikle işgal edilen taşınmazların daha sonra doğrudan satış hakkıyla işgal edene satılacağı saikiyle hareket edilmesi taşınmazlarda gerçekleşen işgal sayılarını arttırmaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine İdare tarafından; 81 İl Valiliğine, bulguya esas teşkil etmek üzere, Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, işgal edilen Hazine taşınmazlarına ilişkin tahliye mekanizmasının işletilmesi hususunun istenildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, işgale konu taşınmazların tahliyesinin sağlanarak Hazine taşınmazlarının mevzuata uygun kullandırılması gerekmektedir.