|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay denetim raporlarında, üniversitenin döner sermaye işletmeleri tarafından yapılan alımlara ilişkin ödenen katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, döner sermaye işletmelerinin büyük çoğunluğunda, fatura ve benzeri belgelerde gösterilen KDV’nin 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmemesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, üniversiteler ve benzeri kuruluşların ticari nitelikteki teslim ve hizmetleri KDV’ye tabi olup, mükellefler bu işlemler üzerinden hesaplanan KDV’yi indirme hakkına sahiptir.
Denetimlerde, yalnızca belirli döner sermaye işletmelerinin ödenen KDV’yi 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydettiği, diğer birimlerde ise bu uygulamanın yapılmadığı görülmüştür. Örneğin, ESOGÜ Turizm Fakültesi Eğitim ve Uygulama Oteli Döner Sermaye İşletmesi tarafından düzenlenen faturalarda tahsil edilen KDV, ilgili dönemde beyan edilmesine rağmen, işletmeye yapılan teslim ve hizmetlere ilişkin KDV indirim konusu yapılmamıştır. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, ticari kapsamda olan KDV tutarlarının 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Osmangazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmeleri’nin faaliyetleri için yapılan alımlar sonucunda ödenen KDV’nin, ilgili mevzuat çerçevesinde indirim konusu yapılmak üzere 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Bu durum, döner sermaye işletmelerinin mali yönetimini ve vergi yükümlülüklerini etkileyen önemli bir husustur. |
BULGU: İşletme Faaliyetleri Kapsamında Yapılan Alımlar İçin Ödenen KDV’nin İndirim Konusu Yapılmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin döner sermaye işletmelerinin büyük bölümünde, bunlara yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisinin 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmeyerek indirim konusu yapılmadığı tespit edilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesinin 1’inci fıkrasının 1’inci bendinin (g) alt bendinde; genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Vergi indirimi” başlıklı 29’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında; mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 2’inci fıkrasında ise; bir vergilendirme döneminde indirilecek katma değer vergisi toplamının, mükellefin vergiye tâbi işlemleri dolayısıyla hesaplanan katma değer vergisi toplamından fazla olduğu takdirde, aradaki farkın sonraki dönemlere devrolunacağı ve iade edilmeyeceği düzenlenmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 156’ncı maddesinde 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının niteliği düzenlenmiş olup, indirilecek katma değer vergisi hesabının, her türlü mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen katma değer vergisi ile satılan mal ve hizmetlerin iade ve iskontolarına ilişkin katma değer vergilerinin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan Yönetmelik’in 157’inci maddesinde ise hesabın işleyişi açıklanmıştır. Buna göre; işletmenin mal ve hizmet alımlarına ilişkin olarak ödedikleri katma değer vergisi bu hesaba, mal ve hizmet bedeli ilgili hesaplara borç, yapılan ödeme ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedilir. Ay sonlarında, bu hesabın borç kalanının hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanından fazla olması hâlinde; bu hesabın borç kalanı bu hesaba alacak, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanı 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına, aradaki fark 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir. Ay sonlarında, bu hesabın borç kalanının hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanından az olması hâlinde ise bu hesabın borç kalanı bu hesaba, varsa devreden katma değer vergisi hesabının borç kalanı 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına, ödenecek vergi doğması hâlinde 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak kalanı 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedilir.
Denetimlerde Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinden yalnızca Fen Fakültesi, Merkez Araştırma Laboratuvarı Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Mühendislik Mimarlık Fakültesi döner sermaye işletmelerinde ödenen katma değer vergisinin 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedildiği, diğer birimlerde ödenen katma değer vergisinin 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilmeyerek indirime konu edilmediği görülmüştür. Örneğin, ESOGÜ Turizm Fakültesi Eğitim ve Uygulama Oteli Döner Sermaye İşletmesi tarafından yapılan teslim ve hizmetler için düzenlenen faturalarda tahsil edilen KDV’nin 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi hesabına kaydedilerek ilgili döneme ilişkin beyanname ile vergi dairesine beyan edildiği ve ödendiği, ancak söz konusu faaliyetlerin yürütülmesi için işletmeye yapılan teslim ve hizmetlere ilişkin satıcıları tarafından düzenlenen faturalarda yer alan KDV tutarlarının satıcılara ödenmekle birlikte 191 İndirilecek KDV Hesabına kaydedilmeyerek indirim konusu yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, ticari kapsama giren KDV tutarlarının 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilerek indirim konusu yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Osmangazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinin döner sermayeye gelir getiren ve faaliyetlerinin yürütülmesi için gerekli olan işlerle ilgili yaptığı satın almalar sonucunda işletmeye yapılan teslim ve hizmet faturalarında yer alan KDV tutarının ilgili mevzuatı kapsamında indirim konusu yapılmak üzere 191 İndirilecek KDV Hesabında izlenmesi gerekir.