|
ÖZET: Denetim raporları, işletme hakkı devredilen ve irtifak hakkı kurulan taşınmazların bazılarını 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında izlenmediğini ortaya koymuştur. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26. maddesi, idarenin mülkiyetindeki taşınmazların işletme haklarının devredilmesine ve hizmet imtiyazı sağlanmasına olanak tanımaktadır. Ancak, bu taşınmazların muhasebe kayıtlarıyla ilgili gerekli işlemlerin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen düzenlemelere göre, kamu-özel iş birliği çerçevesinde sözleşmelere konu olan varlıkların envanterinin oluşturulması ve bu varlıkların 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında takip edilmesi zorunludur. İncelemeler sonucunda, bazı taşınmazların bu hesapta kaydedilmediği ve ilgili duran varlık hesaplarından çıkarılmadığı belirlenmiştir. Özellikle, 30 taşınmazdan 14’ü imtiyaz hakkı sağlanan işletmelerden, 16’sı ise kamu-özel iş birliği ile işletilen yerlerden oluşmaktadır. Sonuç olarak, ilgili mevzuat gereği, hizmet imtiyazı sağlanan taşınmazların 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında izlenmesi ve işletme süresi dolan varlıkların bu hesaptan çıkarılarak ilgili duran varlık hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir. İdare, bu bulgular doğrultusunda gerekli çalışmalara devam edeceğini belirtmiştir. |
BULGU: İşletme Hakkı Devredilen ve İrtifak Hakkı Kurulan Taşınmazlardan Bazılarının Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde veya tasarrufunda bulunan; kamu-özel iş birliği çerçevesinde sözleşmeye konu edilen varlıklar ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesi kapsamında belediye şirketlerine işletme hakkı devredilen ve irtifak hakkı kurularak hizmet imtiyazı sağlanan taşınmazlardan bazılarının, 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında takip edilmediği görülmüştür.
5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesinde; İdarenin, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebileceği ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebileceği belirtilerek bu gibi taşınmazlara ilişkin belediye şirketlerine hizmet imtiyazı sağlanabileceği ifade edilmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 18.08.2015 tarih 28165485-010.05-7968 sayı Kamu Özel İş Birliği Uygulamalarının Muhasebe İşlemleri konulu genelgesinde; 01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere 23.12.2014 tarihli ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kamu özel iş birliği sözleşmelerine ilişkin envanter işlemleri” başlıklı geçici birinci maddesi birinci fıkrasında; “Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan ya da yapımı süren kamu özel iş birliği modeli çerçevesindeki sözleşmelere konu varlıklar ile bunlara ilişkin yükümlülük, garanti ve taahhütlerin envanteri 15/9/2015 tarihine kadar yapılır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlık yetkilidir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabının niteliğini açıklayan 200’üncü maddesinin birinci fıkrasında; bu hesabın, hizmet imtiyaz sözleşmesine konu maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiş olup, hesabın işleyişi başlıklı 201’inci maddesinin birinci fıkrasının (a/1) bendinde; mahalli idarelere ait maddi duran varlıklardan hizmet imtiyaz sözleşmesine konu edilenlerin işletme süresinin başladığı tarihte bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak kaydedileceği ve anılan maddenin birinci fıkrasının (b/1) bendinde ise hizmet imtiyaz sözleşmesinin sona erdiğinde, hizmet imtiyaz varlıklarının kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; hizmet imtiyazına konu edilen kamu-özel iş birliği çerçevesinde sözleşmeye konu edilen varlıklar ile 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi kapsamında belediye şirketine devredilen veya irtifak hakkı kurularak hizmet imtiyazı sağlanan taşınmazlara ilişkin işletilme süresinin başladığı tarihten itibaren ilgili varlık hesaplarından çıkışlarının yapılarak 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, İdare tarafından, farklı tarihlerde alınan meclis kararlarına dayalı olarak işletme hakları belediye şirketlerine devredilen otopark, rekreasyon alanı ve sosyal tesis gibi taşınmazlar ile kamu-özel iş birliği çerçevesine konu varlıklar ve irtifak hakkı kurularak hizmet imtiyazı sağlanan taşınmazların ilgili duran varlık hesabından çıkışlarının yapılarak, 256- Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında kayıt altına alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi kapsamında ve kamu-özel iş birliği çerçevesinde, bazı taşınmazlar için hizmet imtiyazı sağlandığı ancak hizmet imtiyazı sağlanan bu taşınmazlar ile bazı irtifak hakkı kurularak hizmet imtiyazı sağlanan diğer taşınmazların, ilgili duran varlık hesaplarından çıkarılarak 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabına aktarılmadığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda bulunan 30 adet taşınmazın 14 tanesi, 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesine istinaden imtiyaz hakkı sağlanan işletmeler, 16 tanesi de kamu-özel işbirliği ile işletilen yerlerden oluşmaktadır.
Ayrıca 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında kayıtlı bulanan 14 adet taşınmazdan birinin sözleşme süresi dolmasına rağmen 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabından çıkışı yapılmamıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıda yer verilen mevzuat kapsamında, bahsi geçen işlerin 256-Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabında takip edilmesi, işletme süresi dolan yerlerin ise bu hesaptan çıkışının yapılarak ilgili duran varlık hesaplarına kaydının yapılması gerekmektedir.