|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir ilçe belediyesine ait taşınmazların işletme hakkı niteliğindeki kiralamalarında kira bedelleri üzerinden Katma Değer Vergisi (KDV) tahsil edilmediği tespit edilmiştir. 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1. maddesi, ticari faaliyetler ve mal kiralamalarının KDV’ye tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesi de mal ve hakların kiralanmasını kapsamakta, işletme hakkı kiralamalarını da bu kapsamda değerlendirmektedir.
İlgili mevzuat uyarınca, kamu idareleri ve benzeri kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen gayrimenkul kiralamaları genellikle KDV’den istisna olsa da, işletme hakkı niteliğindeki kiralamalar bu istisna kapsamına girmemektedir. Denetim sonuçlarına göre, belediye tarafından işletme hakkı devri niteliğinde kiraya verilen kafeterya, spor tesisleri ve rehabilitasyon merkezleri için KDV tahakkuk ve tahsilatı yapılmamıştır. Bu bulgular ışığında, belediye yetkilileri, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında işletme hakkı devri niteliğindeki kiralamalardan KDV tahsilatının gerçekleştirildiğini ve geçmiş yıllara ait kiralamalarda da KDV tahsilatının yapılacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, işletme hakkı kiralamalarındaki kira bedelleri ile birlikte KDV’nin de tahsil edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İşletme Hakkının Devri Niteliğindeki Kiralamalardan Katma Değer Vergisi Tahsil Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde olan taşınmazların işletme hakkı niteliğindeki kiralamalarında kira bedellerinden Katma Değer Vergisi’nin tahsil edilmediği görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun, “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasının 1’inci bendinde; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin, 3-f bendinde de; Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemlerinin Katma Değer Vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Hizmet” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Hizmet, teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemlerdir.
Bu işlemler; bir şeyi yapmak ve işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi, şekillerde gerçekleşebilir…” hükmüne yer verilmek suretiyle yapılan kiralama işlemlerinin hizmet kapsamında katma değer vergisine tabi olduğu ifade edilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde ise; mal ve hakların kiralanması işlemleri kapsamında “işletme hakları” da sayılmıştır.
İşletme hakkı; herhangi bir tesisin, mülkiyet hakkı devreden tarafta saklı kalmak üzere belirli bir süre ve bir bedel karşılığında sözleşmede belirlenen usul ve esaslar dâhilinde, kâr/zararın işletme hakkını devralan tarafa ait olmak koşulu ile gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmesidir.
Diğer taraftan, 3065 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin 4-d bendinde, iktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri vergiden istisna edilmiştir. Kamu idareleri, dernekler, vakıflar, belediyeler, iktisadi işletme mahiyetinde olmadıklarından bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri prensip olarak katma değer vergisinden istisnadır. Ancak bu madde hükmü ile sadece iktisadi işletmeye dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması vergiden istisna edilmiş, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin 3-f bendi ile gönderme yapılan Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde sayılan diğer mal ve hakların kiralanması işlemleri istisna kapsamına dâhil edilmemiştir.
Özetle, yukarıda yer alan mevzuat hükmü ve yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere işletme hakkı niteliğinde olan yerlerin kiralanması işlemleri katma değer vergisinin konusuna girmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından işletme hakkının devri niteliğinde kiraya verilen kafeterya, spor tesisleri, ve rehabilitasyon merkezinin kiralama bedeli üzerinden katma değer vergisi tahakkuk ve tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve 2021, 2022, 2023 yılları içerisinde işletme hakkının devri niteliğinde gerçekleştirilen kiralamalardan katma değer vergisi tahsilatının yapıldığını, geçmiş yıllarda yapılmış olan kiralamalardan da katma değer vergisi tahsilatı yoluna gidildiği ifade edilmiştir.
İşletme hakkının devri niteliğinde kiraya verilen taşınmazlardan kira bedelleriyle birlikte katma değer vergisinin de tahsil edilmesi gerekmektedir.