|
ÖZET: İşletme sermayesinin yıllar içinde azalma göstermesi, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çeken bir bulgu olmuştur. İşletmenin, sermayesini sürdürülebilir bir şekilde koruması gerekirken, yıllar itibarıyla azaldığı ve bu duruma yönelik herhangi bir önlem alınmadığı belirlenmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, döner sermaye kavramı kamu idarelerine tahsis edilen sermaye olarak tanımlanmakta ve öz kaynakların korunması gerektiği vurgulanmaktadır. 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait mali tablolar incelendiğinde, sermaye hesaplarında kaydedilen tutarların yıllar içinde düştüğü gözlemlenmiştir.
Sermaye azalışının, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı diğer döner sermaye işletmelerine yapılan nakit tahsislerinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. İşletme Müdürlüğü, üretim faaliyetleriyle ilgili sözleşmelerden doğan alacaklarındaki gecikmeler nedeniyle, giderlerini karşılamakta zorluk yaşamamak ve diğer döner sermaye işletmelerine nakit aktarımını sürdürebilmek için yeterli sermaye sağlamalıdır. Bu bağlamda, işletmenin kendisine tahsis edilen sermayeyi etkin bir şekilde kullanması ve koruması büyük önem taşımaktadır. Kamu idaresinin açıklamasına göre, işletme sermayesinin artırılması için gerekli çalışmalar başlatılmıştır. Genel bütçeden 200 milyon TL ve her yıl sonunda elde edilecek döner sermaye kârından 300 milyon TL olmak üzere toplamda 500 milyon TL’lik bir sermaye artışı hedeflenmektedir. Bu çerçevede, mal ve hizmet üretim faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi ve sermaye azalışının önlenmesi amacıyla iç kaynakların kullanımı gibi önlemlerin alınması önerilmektedir. |
BULGU: İşletme Sermayesi Tutarının Yıllar İtibariyle Azalma Göstermesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İşletme sermayesinin, işletme tarafından devam ettirilmesi ve korunması gerekirken yıldan yıla azalış gösterdiği ve bu hususta herhangi bir önlem alınmadığı tespit edilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, döner sermaye kavramının, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermayeyi ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin, “Öz Kaynaklara İlişkin İlkeler” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, işletme tarafından öz kaynakların devam ettirilmesi ve korunmasının gerektiği, herhangi bir nedenle öz kaynaklarda meydana gelen azalmaların hem dönemsel hem de kümülatif olarak izlenip kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; işletmenin 2019, 2020 ve 2021 yılı mali tablolarında; 500-Sermaye Hesabında kayıtlı tutarların 2019 yılında 17.306.517,22 TL, 2020 yılında 15.360.972,50 TL ve 2021 yılında ise 10.789.789,36 TL olduğu ve yıllar itibariyle azaldığı görülmektedir. Söz konusu sermaye azalışı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı diğer döner sermaye işletmelerine nakit sermaye tahsisi yapılmasından kaynaklanmaktadır. İşletme Müdürlüğünün üretim faaliyetlerine ilişkin yapılan sözleşmelerden dolayı tahakkuk eden alacaklarında gecikme yaşanması durumunda, personel ödemeleri başta olmak üzere giderlerini karşılamakta zorluk yaşamaması ve diğer döner sermaye işletmelerine nakit aktarımı yapabilmesi için sermaye yeterliliğini sağlaması gerekmektedir. Dolayısıyla işletmenin, kendisine tahsis edilen ve öz kaynağın bir unsuru olan sermayesini amacına uygun olarak kullanması, devam ettirmesi ve koruması esastır.
Kamu idaresi cevabında, işletme sermayesinin iki yüz milyon Türk Lirası (200.000.000 TL) Genel Bütçeden, üç yüz milyon Türk Lirası (300.000.000 TL) ise her yıl sonunda elde edilecek döner sermaye kârından karşılanmak üzere beş yüz milyon Türk Lirasına (500.000.000 TL) çıkarılması için çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Bu itibarla, mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini ve sermaye azalışının önüne geçilmesini teminen, iç kaynaklar kullanılmak yoluyla sermaye artırımı gibi seçenekler de dahil olmak üzere gerekli önlemlerin alınmasının ve işletmenin sermaye yapısının güçlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.