|
ÖZET: İlgili denetim raporunda, Büyükşehir olmayan bir ildeki bir ilçe belediyesinin işletme müdürlüğü tarafından satılmak üzere alınan ticari malların 153 Ticari Mallar Hesabı yerine doğrudan gider olarak kaydedildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 117. maddesi, bu tür malların izlenmesi için 153 Ticari Mallar Hesabı’nın kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Yönetmelik gereği, ticari malların alımında maliyet bedelinin bu hesaba borç kaydedilmesi ve satışında ise alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Denetim sırasında, İşletme Müdürlüğü tarafından kooperatiflerden ve piyasalardan alınan 158.647,64 TL değerindeki zeytin, zeytinyağı ve yöresel ürünlerin doğrudan satışa sunulduğu, ancak bu alımların yanlışlıkla 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 153 Ticari Mallar Hesabı, 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın doğru bir şekilde yansıtılmamasına yol açmaktadır. Kamu İdaresi, Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesi tarafından alınan malların ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak 153 Ticari Mallar Hesabı’na kaydedileceğini belirtmiştir. Ancak, bu kayıtların 2024 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltmeye yönelik bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, ticari malların doğru bir şekilde izlenmesi için 153 Ticari Mallar Hesabı’nın kullanılması gereklidir. |
BULGU: İşletmede Satılmak Üzere Alınan Malların Ticari Mallar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye İşletme Müdürlüğü tarafından, çeşitli birimlerde satılmak üzere alınan ticari malların doğrudan gider yazılarak 153 Ticari Mallar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153 Ticari Mallar Hesabının niteliğini düzenleyen 117’nci maddesinde, anılan hesabın kurumlarca herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik’in 118’inci maddesine göre, satılmak üzere alınan ticari mal niteliğindeki mamuller alındığında maliyet bedeli ile 153 Ticari Mallar Hesabına borç kaydedilecek, satışı gerçekleştiğinde ise bu hesaba kayıtlı bedeli ile alacak ve aradaki olumlu fark da gelir hesaplarına kaydedilecektir.
Özetle, ticari malların satın alındığında 153 Ticari Mallar hesabına borç, satıldığında bu hesaba alacak kaydedilmesi, satın alınan tutar ile satış tutarı arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İşletme Müdürlüğü tarafından Kooperatiflerden ve piyasadan satın alınan 158.647,64 TL tutarındaki zeytin, zeytinyağı ve yöresel ürünlerin herhangi bir malın üretiminde girdi olarak kullanılmadığı ve doğrudan satışa sunulduğu; bu nedenle bu alımların 153 Ticari Mallar Hesabına kaydedilmesi gerekirken 630 Giderler Hesabına kayıt edildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda anılan Yönetmelik hükümlerine göre, bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin 153Ticari Mallar Hesabına kaydedilmemesi, mali tablolarda 153 Ticari Mallar Hesabı, 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabının doğru kayıtlar göstermemesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresinin cevabında, Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesi tarafından mamul olarak alınıp satışı yapılacak malların Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre 153 Ticari Mallar Hesabına kaydedileceği ifade edilmiştir. Ancak, yapılacak kayıtların 2024 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, İşletmenin herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacıyla satın aldığı ticari mal niteliğindeki ürünlerin 153 Ticari Mallar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.