| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, genel bütçeli idareler ve döner sermaye işletmeleri arasında yapılan mali borçların, uzun vadeli olmasına rağmen Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak kısa vadeli borçlar hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuata uygun olarak 403 hesabına kaydedilmesi gereken borçların yanlışlıkla 303 hesabında izlenmesine yol açmıştır. |
BULGU: İşletmeler Arası Malî Borçlar Hesabının Kullanımında Uygulama Yanlışlıklarının Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Döner Sermaye İşletme Müdürlükleri arasında verilen mali borçların, uzun vadeli borçlar olmasına rağmen Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak kısa vadeye kaydedildiği tespit edilmiştir.
1 Mayıs 2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 303 İşletmeler Arası Malî Borçlar Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 261’inci maddesinde;
“İşletmeler arası malî borçlar hesabı, aynı idareye bağlı olarak faaliyet gösteren işletmelerin mevzuatları gereği birbirlerine olan kısa vadeli malî borçlar ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki işletmeler arası malî borçlar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmekte,
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 262’nci maddesinde;
1) İşletmelerden alınan ve vadesi bir yıldan az olan malî borçlar bu hesaba alacak, 102 Bankalar veya ilgili hesaba borç kaydedilir.” denilmekte,
“43 Diğer borçlar” başlıklı 343’üncü maddesinde ise; “Diğer borçlar hesap grubu; herhangi bir ticari nedene dayanmadan meydana gelmiş bir yıldan uzun vadeli borçların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuata göre işletmeler arası malî borçlar hesabı, aynı idareye bağlı olarak faaliyet gösteren işletmelerin mevzuatları gereği birbirlerine olan mali borçlarının kaydı için kullanılmakta ve vadesi bir yıldan az olan borçlanmalar için 303 İşletmeler arası malî borçlar hesabı, vadesi bir yıldan uzun borçlanmalar için ise 403 İşletmeler arası malî borçlar hesabı kullanılmaktadır.
Yapılan incelemede Merkez Döner Sermaye İşletmesinden alınmak sureti ile;
Çanakkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine, 14.03.2022 tarih ve E-61700085-869-4736888 sayılı Olur ile 08.03.2023 tarihine kadar ödenmek üzere verilen, 1.250.000,00 TL tutarındaki borcun, bir yıldan fazla sürede geri ödemesi olduğu halde, 391 No.lu yevmiye ile kısa vadeli borçların takip edildiği 303 işletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedildiği,
İzmir Menemen Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine, 14.03.2022 tarih ve E-61700085-869-4736888 sayılı Olur ile 08.03.2023 tarihine kadar ödenmek üzere verilen, 150.000 TL tutarındaki borcun, bir yıldan fazla sürede geri ödemesi olduğu halde, 172 ve 173 No.lu yevmiyeler ile kısa vadeli borçların takip edildiği 303 İşletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedildiği,
Erzincan İl Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine, 08.08.2022 tarih ve E-61700085-869-6292764 sayılı Olur ile 20.07.2023 tarihine kadar ödenmek üzere verilen, 900.000,00 TL tutarındaki borcun, bir yıldan fazla sürede geri ödemesi olduğu halde, 737 No.lu yevmiye ile kısa vadeli borçların takip edildiği 303 işletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedildiği,
Uşak İl Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine, 08.08.2022 tarih ve E-61700085-869-6292764 sayılı Olur ile 20.07.2023 tarihine kadar ödenmek üzere verilen, 1.470.000,00 TL tutarındaki borcun, bir yıldan fazla sürede geri ödemesi olduğu halde, 1071 No.lu yevmiye ile kısa vadeli borçların takip edildiği 303 işletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedildiği,
Ankara Lalahan Uluslararası Hayvancılık Araştırma ve Eğitim Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesine, 17.05.2022 tarih ve E-61700085-869-5550220 sayılı Olur ile 13.05.2023 tarihine kadar ödenmek üzere verilen, 2.000.000,00 TL tutarındaki borcun, bir yıldan fazla sürede geri ödemesi olduğu halde, 692 No.lu yevmiye ile kısa vadeli borçların takip edildiği 303 işletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedildiği,
görülmüştür.
Olurlarda da belirtildiği gibi söz konusu borçların geri ödemesi bir sonraki yılda olduğundan, 403 işletmeler arası malî borçlar hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.