İşletmenin Kiraya Verme İşlemlerinde Devlet İhale Kanunu’nun Uygulanmaması, Kira Bedellerinin Hatalı Tahsil Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: İşletmenin Kiraya Verme İşlemlerinde Devlet İhale Kanunu’nun Uygulanmaması, Kira Bedellerinin Hatalı Tahsil Edilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

İşletmenin gelir getirici işlemlerinde 2886 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde; bu Kanun’un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde; bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, belirli hallerde ise belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, açık teklif usulü, pazarlık ve yarışma usulüyle ihale yapılabileceği ifade edilmiştir.
Söz konusu Kanun’un “Kiralarda sözleşme süresi” başlıklı 64’üncü maddesinde ise; kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı, üç yıldan fazla süre ile kiraya verme işlerinde, katma bütçeli idarelerde, idarelerin bağlı bulunduğu bakanlıktan izin alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Denetimlerde, işletmeye bağlı otelde bulunan Selus Per Aqua merkezinin ve bir marketin 2886 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaksızın doğrudan kiraya verildiği görülmüştür.
Bahse konu Selus Per Aqua Merkezi ile ilgili olarak, 01.03.2020-01.03.2023 dönemi için 3 yıllık imzalanan kiralama sözleşmesine göre, ilk yıl kira aylık net 6.700,00 TL olacak, kiracı elektrik ve doğalgaz için ayrıca 3.300,00 TL ödeyecek, yıl sonunda kira tüketici ve üretici fiyat endeksleri ortalamasına göre güncellenecektir.
Bu sözleşme süresinin bitiminden sonra, 10.03.2023 tarihinde 6 yıl 7 ay süre için aynı müstecirle yeni bir sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşmede, aylık kira bedeli net 18.000,00 TL olarak belirlenmiş, elektrik, doğalgaz ve su giderlerinin kiraya dahil olduğu düzenlenmiştir. Selus Per Aqua Merkezi müşterileri otelin havuzunu da ilave bedel ödenmeksizin kullanabilmekte, Merkezin personeli otelden 20,00 TL bedelle yemek yiyebilmektedir. Selus Per Aqua Merkezi 4 masaj odası, 2 sauna, 1 buhar odası, 1 hamam, 3 soyunma odası, 1 personel odası, 1 yönetici ofisinden oluşmaktadır.
Otelin toplam yıllık elektrik, doğalgaz ve su giderlerinin Selus Per Aqua Merkezinin kullanım alanına isabet eden aylık ortalama tutarı yaklaşık olarak 16.003,21 TL’dir. Kullanılan elektrik, doğalgaz ve su giderini dahi ancak karşılayan gerek ilk gerekse ikinci sözleşmedeki kira tutarının nasıl belirlendiğine ilişkin bir hesaplama bulunmamaktadır.
Market için yapılan 01.01.2023 tarihli bir yıllık Sözleşmede ise kira bedeli katma değer vergisi hariç 847,46 TL olarak belirlenmiş, elektik, su ve doğalgaz bedelinin kiraya dahil olduğu düzenlenmiştir. Marketin kiraya verilmesinde de 2886 sayılı Kanun uygulanması gerekirken, Sözleşmeye, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanacağına ilişkin maddeler konulmuştur. Buraya ait kira tahsilatlarında da kira tutarları net olarak belirlenmesine karşın tahsilatlarda katma değer vergisi net kira içinden tahsil edilmiştir. 2022 yılı için de aynı müstecirle sözleşme yapılmıştır. Ayrıca, kira tutarları net olarak belirlenmesine karşın her iki yerin kira tahsilatlarında katma değer vergisi net kira içinden tahsil edilmiştir.
Yukarıda belirtilen ve 3 yılın üzerindeki kiralamalarda alınması gereken izin SPA Merkezi için alınmamış, her iki kiralanan yer için de ilan verilmemiş, kiracılardan teminat alınmamış, muhammen bedellerin tespitine yönelik bir hesaplama yapılmamıştır.
Kamu idaresi cevabında, İşletmede bundan sonraki kiraya verme işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’a göre yapılacağı belirtilmektedir.
Sonuç olarak, İşletmenin kiraya verme işlemlerinin 2886 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle rayice uygun ve İşletme menfaati gözetilerek yapılması, gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr