|
ÖZET: İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) su faturası bedellerinin, İBB’ye borç verme biçimine dönüştürüldüğü tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporlarına göre, su faturalarına ilişkin tahakkuk tutarlarının, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına ise alacak kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, İBB’nin su faturası alacaklarının bir kısmı, Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV) alacaklarından mahsup edilmekte, kalan tutarlar ise 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına aktarılmaktadır. Bu durum, muhasebe hesaplarının yanlış kullanılmasına yol açmakta ve gecikme cezası uygulanmamasına neden olmaktadır.
Denetim bulgularına göre, 2024 yılı içerisinde İBB’ye ait toplam 869.305.344,26 TL tutarında su faturası alacağının 286.001.977,26 TL’si ÇTV alacaklarından mahsup edilmiştir. Kalan 583.303.367,00 TL tutarındaki alacak ise 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına aktarılmıştır. Bu işlem, alacakların faaliyet niteliğinden çıkarılmasına ve borç verme şeklinde izlenmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak, İBB’nin su faturası alacaklarının, mahsuplaşma dışında kalan tutarlarının 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenmeye devam edilmesi ve gecikme cezası uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının yalnızca nakit olarak verilen borçların izlenmesi amacıyla kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su Faturası Bedellerinin Büyükşehir Belediyesine Borç Verme Şekline Dönüştürülmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından Büyükşehir Belediyesi (İBB) su faturası bedellerinin, İBB’ye borç verme şekline dönüştürüldüğü görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabını açıklandığı “Hesabın niteliği” başlıklı 86’ncı maddesinde; bu hesabın, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 87’nci maddesinde; gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin tahakkuk, terkin ve tahsilat işlemlerinin yapılma usulü,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 88’inci maddesinde ise, gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları,
gösterilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden, İdarenin su faturalarına ilişkin tahakkuk tutarlarının 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi ve bu hesapta yer alan alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarlarının da bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Tahakkuk ettirilen gelirlerin tahsil, terkin veya mahsup edilmesi durumunda ise, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı alacak çalıştırılarak, ilgisine göre 100-Kasa Hesabı, 102 Banka Hesabı, 630- Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplar borç çalıştırılmak suretiyle tahsil, terkin ve mahsup işlemleri yapılması gerekmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının açıklandığı “Hesabın niteliği” başlıklı 173’üncü maddesinde; bu hesabın ilgili mevzuatına dayanılarak bir yıldan uzun süreyle nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İBB’ye ait su faturası alacaklarının, aylık dönemler itibarıyla bir kısmının İBB’nin Çevre Temizlik Vergisi (ÇTV) alacaklarından mahsup edildiği, kalan alacak tutarının ise 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabından, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına aktarıldığı görülmüştür.
Bu durum, muhasebe hesaplarının hatalı kullanılmasına sebep olmaktadır. Zira İdarenin su abonelerine ait su alacakları, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilerek takip edilmekte ve alacaklara ilişkin yapılan tahsilatlar, mahsuplaşma ve terkin dışında hesaptan çıkış kaydı yapılmaması gerekmektedir. Bu hesaba kaydedilen alacakların zamanında ödenmemesi durumunda ise ilgisine göre 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı veya 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesaplarının kullanılması gerekmekte olup söz konusu tutarlara gecikme cezası uygulanmalıdır.
Bu sebeple İdare tarafından, İBB’ye ait olan su faturası alacaklarından, tutarın karşılanmaması sebebiyle mahsuplaşmaya konu edilmeyen alacakların kuruma nakit borç verilmiş gibi 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına aktarılması mevzuata uygun düşmemektedir. Bu aykırılık su faturası tahsilatlarının gecikmesi dolayısıyla uygulanması gereken gecikme cezasının uygulanmamasına neden olmakla birlikte ÇTV mahsuplaşması dışında herhangi bir tahsilat yapılmaması sebebiyle alacakların, bu hesaba aktarılarak yıllar itibarıyla birikmesine neden olmaktadır.
2024 yılı içerisinde İBB’den toplam 869.305.344,26 TL tutarında su faturası alacağının, 286.001.977,26 TL’sinin, İBB’nin ÇTV alacaklarından mahsup edildiği, kalan 583.303.367,00 TL tutarında alacağın ise 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına aktarılarak faaliyet alacakları niteliğinden çıkarılmış ve borç verme niteliğine dönüştürülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından bulgu konusuna ilişkin gerekli yazışmaların yapıldığı ve gerekli düzeltmelerin yapılacağı ifade edilerek bulgu konusu hususa iştirak etmektedir.
Sonuç olarak, İBB’nin aylık su faturası borçlarından mahsuplaşma dışında kalan tutarların faaliyet alacağı niteliğinden çıkarılmayarak 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenmeye devam edilmesi, bu alacaklar için son ödeme tarihinden, ödendiği tarihe kadar geçecek süre boyunca gecikme cezası işletilmesi ve buna bağlı olarak diğer yaptırımların uygulanması gerekmektedir. Ayrıca İdarenin faaliyet alanı dışında nakit olarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların izlenmesi için kullanılan 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabının ise münhasıran bu amaçla kullanılması gerekmektedir.