|
ÖZET: İhalelerde alt yüklenici kayıtlarının talep edilmemesi, ihale süreçlerinde saydamlık ve rekabet ilkelerinin ihlaline yol açmaktadır. 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, ihale aşamasında isteklilerden alt yüklenici listelerinin istenmemesi, sözleşme imzalanmadan önce bu bilgilerin sağlanmamasıyla sonuçlanmıştır. Sözleşme Tasarısı’nın 15. maddesi, alt yüklenicilerin kimler olacağına dair bilgilerin talep edilmesini öngörmektedir; ancak bu gereklilik yerine getirilmemiştir.
İhale dokümanında, alt yüklenici çalıştırılmasına ilişkin kurallar açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, uygulamada bu kurallara uyulmadığı tespit edilmiştir. İdare, isteklilerden alt yüklenici bilgilerini talep etmediği için, ihale sonuçlandırıldıktan sonra yüklenicinin alt yüklenici talepleri doğrudan onaylanmıştır. Bu durum, ihale sürecinin şeffaflığını zedelemekte ve rekabeti olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, yasal düzenlemelere uygun hareket edileceğini belirtse de, mevcut uygulamalar bu taahhütle çelişmektedir. İhalelerde belirlenen kuralların uygulanmaması, rekabet ve saydamlık ilkeleri açısından ciddi sorunlar doğurmaktadır. |
BULGU: İstekli Teklifleri ile Birlikte Alt Yüklenici Kayıtlarının İstenilmesi Gerektiği Halde Bu Kayıtlar İstenilmeden İhale Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İhale dokümanı arasında bulunan Sözleşme Tasarısının 15’inci maddesi uyarınca ihale üzerinde kalan isteklinin alt yüklenici çalıştırılması talebinin sözleşme imzalanmadan önce ihale aşamasında tekliflerle birlikte alt yüklenici listesinin istenilmeden ihalenin sonuçlandırılması suretiyle ihalede saydamlık ve rekabet ilkelerinin ihlal edildiği görülmüştür.
Bazı yapım işleri ait Sözleşme Tasarısının 15’inci maddesinde;
“15.1. İdarenin onay verdiği alt yükleniciler ve yapacakları iş bölümleri:
Alt Yüklenici Yapacağı iş
kaydı konulmuştur.
Tip Sözleşmenin 15’inci maddesi dipnotunda;
(1)İsteklilerden tekliflerinde, alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmelerinin istenmemesi durumunda aşağıdaki metne yer verecektir:
“15.1. İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir.”
(2)İsteklilerden tekliflerinde, alt yüklenicilere yaptırmayı düşündükleri işleri belirtmelerinin istenmesi durumunda aşağıdaki metne yer verecektir:
“15.1. İdarenin onay verdiği alt yükleniciler ve yapacakları iş bölümleri:
Alt Yüklenici Yapacağı iş
denilmiştir.
Tip Sözleşme metninin 15’inci maddesi dipnotunda idare tarafından yapım işinde alt yüklenici çalıştırılmasına izin verileceğinin düşünüldüğü hallerde sözleşme tasarısının nasıl düzenleneceği belirlenmiştir.
Buna hükümlere göre isteklilerden teklifleri ile birlikte alt yüklenici adı ve yapacağı işlere ait kayıtların belirlenmesini istenmemesi halinde “İhale konusu işte idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştırılabilir.” ibaresinin Sözleşme Tasarısının 15’inci maddesine yazılması gerekmektedir.
Şayet İdare alt yüklenici ve yapacağı işleri önceden belirlemek istemekte ise, isteklilerden teklifleri ile birlikte alt yüklenici kayıtlarının istenmesini öngören dipnot hükmünün sözleşme tasarısının 15’inci maddesine yazacak olup bu defa istekliler çalışacakları alt yüklenici adları ile yapacakları işlere ilişkin bilgi ve belgeleri ihale aşamasında idareye sunacaktır. İhale kararından sonra alınan bu bilgilere göre sözleşmenin 15′ inci maddesi düzenlenecektir.
Yapılan incelemede, Sözleşme Tasarısının 15’inci maddesinde alt yüklenici adı ve yapacağı işlere ait bilgilerin istenilmesi yönünde kayıtlara yer verilmişken istekli teklifleri kapsamında bu türden bilgi ve belgeler istenmemiş olup sözleşme imzalandıktan sonra yüklenicinin alt yüklenici taleplerinin doğrudan onaylandığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, yasal düzenlemeler uyarınca gerçekleştirilecek ihalelerde bulguda belirtilen hususlara riayet edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ihale dokümanında yer verilen hükümlerin ihalenin işlemlerinin sonuçlandırılması sırasında uygulanmadığı bundan dolayı ihalede rekabet ve saydamlık ilkelerine aykırı işlem yapıldığı anlaşılmaktadır.