|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamında değerlendirilemeyen mal alımlarının tespit edildiğini ortaya koymaktadır. Şirketin gerçekleştirdiği mal alımları, Kamu İhale Kurulu kararına aykırı olarak bu kapsamda değerlendirilmiş ve toplam tutarı 4.691.310,58 TL olan alımlar, doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik olmadığı belirlenmiştir. Alımlar arasında akıllı cep telefonları, monitörler ve kulaklıklar yer almakta olup, bu ürünler şirketin ana faaliyetleriyle doğrudan ilişkili değildir.
Kamu İhale Kurulu’nun 2020 tarihli kararı, Bankalararası Kart Merkezi’nin belirli mal ve hizmet alımlarını istisna kapsamında gerçekleştirebileceğini belirtmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, şirketin bu istisna kapsamındaki alımları, genel kullanıma uygun ürünler olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, bu tür alımların Kamu İhale Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun olarak ihale yoluyla gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, şirketin mal alımlarında yalnızca doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik ihtiyaçların Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, diğer alımların ise yasal çerçeveye uygun olarak yürütülmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, kamu idarelerinin hizmet sunumunu etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: İstisna Kapsamında Değerlendirilemeyen Mal Alımlarının Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Şirket tarafından 2023 yılında gerçekleştirilen ve aşağıdaki tabloda detayları yer alan mal alımları, Kamu İhale Kurulu kararına aykırı olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında değerlendirilerek satın alım sürecinin yürütüldüğü görülmüştür.
Tablo 3: Kamu İhale Kanunu’nun 3/1-g Maddesi Kapsamında Yapılan Mal Alımları
| Talep No | Talep Konusu | Bütçe Adı | Alınan Miktar | Fatura Tarihi |
Fatura Toplam Tutar |
| (BD- 62529) |
Akıllı Cep Telefonu Alımı (30 adet) |
Mobil Cihaz bütçesi | 30 | 8.05.2023 | 675.213,60 |
| (BD- 62530) |
Monitör Satın Alma Talebi | Ofis genel ekipman ihtiyaçları |
200 | 23.06.2023 | 540.000,00 |
| (BD- 68591) |
Kulaklık Alımı | Personel Eğitimi ve Motivasyon |
250 | 7.09.2023 | 545.630,00 |
| (BD- 68900) |
32 Adet iphone 13 ve Şarj Adaptörü Alımı (128 GB & Siyah) | Mobil Cihaz bütçesi | 32 | 11.09.2023 | 1.053.866,66 |
| (BD- 71529) |
45 Adet Macbook Pro Alımı | Ofis genel ekipman ihtiyaçları |
45 | 8.12.2023 | 1.876.600,32 |
17.06.2020 tarihli ve 2020/DK.D-156 sayılı ve “Bankalararası Kart Merkezi AŞ nin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3’üncü maddesinin g bendine göre istisna talebi” konulu Kamu İhale Kurulu Kararında Bankalararası Kart Merkezinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesinin (d) bendinde sayılan kuruluşlardan olduğu, bu itibarla Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi doğrultusunda ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 66.224.498,00 Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımlarını 3’üncü maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında yapabileceği ifade edilmiş ve Kararın ekinde hangi mal ve hizmet alımlarının istisna tutulacağına da ayrıca yer verilmiştir. Buna göre BKM’nin donanım alımı, yazılım alımı, network ve güvenlik sistemleri ve altyapı alımları, data, ses ve uydu hattı alımı ve elektrik enerjisi alımları Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında yapılabilecektir.
Ancak yapılan incelemede, Şirketin ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olmayan ve yukarıdaki tabloda detaylandırılan, toplam tutarı 4.691.310,58 TL olan ihtiyaçlarını Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında, Kamu İhale Kanunu hükümlerinden istisna tutarak alım gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
Hem Kanun’un ilgili maddesi hem de Kurulun BKM’ye yönelik aldığı kararda görüleceği üzere yapılan alımların Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında değerlendirilebilmesi için alımların doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olması gerekmektedir. Tabloda görüleceği üzere bu bent kapsamında değerlendirilen alımlar cep telefonu, kulaklık ve monitör alımından ibaret olup söz konusu mallar Şirketin ana faaliyeti ile doğrudan ilişkili olmayan, her şirket için genel anlamda ihtiyaç duyulan ürünlerdir. Dolayısıyla Şirketin bu tür alımlarını, Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine göre ihale yoluyla alması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, Şirketin hizmetlerini güvenli, kesintisiz, etkin ve verimli bir şekilde sunmasının önem arz ettiği, çalışanların ofisten ve/veya uzaktan çalışabilmeleri nedeniyle sunulan hizmetlerin kritikliği dikkate alındığında 7/24 ulaşılabilir olmalarının beklendiği, pandemi sonrasında toplantıların yaygın olarak çevrimiçi düzenlenmeye başlandığı, bu nedenle Şirket sistemlerine güvenli erişim, bilgi güvenliğinin sağlanması ve kritik bilgilerin yayılmasını engellemek amacıyla mobil cihazların ve kulaklıkların, Şirketin ana faaliyeti ile doğrudan ilişkili olduğu değerlendirilerek istisna kapsamında alındığı ifade edilmiştir.
Ancak tarafımızca yapılan değerlendirmede, idarenin öne sürmüş olduğu sistemlere güvenli erişim ve bilgi güvenliğinin sağlanması ile kritik bilgilerin yayılmasını engellemek gibi gerekçelerin tüm kuruluş ve şirketlerin ortak hedefi olduğu, bu gerekçelere dayanılarak alımı yapılan malların herhangi bir kurumun ya da şirketin faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu genel kullanıma uygun mallar olduğu, dolayısıyla Kanun’da vurgulandığı üzere, Şirketin doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlar olmadığı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, Şirket tarafından alınan ve bulgumuza konu olan malların hiçbirisi Şirket tarafından üretilen/geliştirilen ürünlerin doğrudan bir parçası ya da vazgeçilmez bir unsuru değildir. Alımı yapılan mallar Şirketin tüm faaliyetlerini sürdürürken yararlandığı genel kullanıma uygun ürünlerdir.
Sonuç itibarıyla, Şirketin alımlarında Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendini sadece doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik alımlarda uygulaması ve diğer mal alımlarında Kamu İhale Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun olarak süreci yürütmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.