|
ÖZET: Belediye şirketinin gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarının tamamının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3. maddesi çerçevesinde ihalesiz yapıldığı tespit edilmiştir. Bu kanunun 2. maddesi, belediyeler ile bağlı kuruluşların mal ve hizmet alımlarının ihale usulüne tabi olduğunu belirtirken, 3. maddenin (g) bendi, belirli şartlar altında bu alımların ihalesiz yapılabileceğini ifade etmektedir. 2024 yılı için 95.508.971 TL’yi aşmayan ve doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik ihtiyaçlar için gerçekleştirilen alımlar, Kamu İhale Kurulu tarafından belirlenen istisna kapsamına girmektedir.
Kamu İhale Kurulu, 08.07.2021 tarihli yazısında, belediye şirketinin talep ettiği bazı mal ve hizmet alımlarının, ticari faaliyetlerle ilişkili olmadığını ve bu nedenle istisna kapsamına girmediğini belirtmiştir. Bu doğrultuda, yapılan 290 adet mal ve hizmet alımının toplam tutarı 68.858.047,70 TL olarak kaydedilmiştir. Ancak, bu alımların mevzuata aykırı bir şekilde ihalesiz gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediye şirketinin gerçekleştirdiği alımlarda, Kamu İhale Kurulu tarafından istisna kapsamına alınmayan mal ve hizmetlerin, mevzuat hükümlerine uygun olarak ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, bu konuda gerekli işlemlerin yapılacağına dair bir yanıt vermiştir. |
BULGU: İstisna Kapsamında Olmayan Mal ve Hizmet Alımlarının Tamamının İhalesiz Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarının tamamının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’ncü maddesi kapsamında değerlendirmek suretiyle ihalesiz yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; belediyeler ile bunlara bağlı, döner sermayeli kuruluşlar, birlikler ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendinde ise belediye şirketlerinin, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 2024 yılı için 95.508.971 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımlarının ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tâbi olmadığı ifade edilmiştir.
Mezkûr Kanun’un “İstisnalara ilişkin esas ve usuller” başlıklı geçici 4’üncü maddesinde ise 3’üncü maddenin (g) bendi ile getirilen istisnanın kapsamının ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurulu tarafından belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre Belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin 95.508.971 TL altındaki mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun’la getirilen hükümlere tabi olunmadan alınabilmesi için bu alımların doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapılmasının yanında kapsamının Kamu İhale Kurulunca önceden belirlenmiş olması şartları ile mümkün olabilecektir.
Bu kapsamda, Şirket tarafından Kamu İhale Kurulundan hangi mal veya hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun’a tabi olduğu, hangilerinin ise istisna kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususunda görüş istenmiş olup, Kurul 08.07.2021 tarih ve 2021/028 sayılı yazısı ile görüşünü bildirmiştir. Kurul tarafından verilen görüş ekinde aşağıdaki tabloda detayına yer verilen mal ve hizmet alımlarının, Şirketin ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde olmadığı, yapım işi niteliği taşıdığı, alım konusunun kendi faaliyet konusu olduğu, Kanun kapsamında olmadığı, üretimle doğrudan ilişkili olmayan ve/veya genel nitelikteki mal/hizmet alımı talep edildiği, doğrudan satış amaçlı mal/hizmet alımı niteliğinde olduğu gerekçeleriyle istisna kapsamında olmadığı ifade edilmiştir.
Tablo 2: Kamu İhale Kurulu Tarafından Kabul Edilmeyen 3 (g) İstisna Talep Listesi
| ANA FAALİYET KONUSU | MAL ALIMLARI | HİZMET ALIMLARI |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 1-Kafetaryalarımız arasında ulaşım, dağıtım ve kontrolü sağlamak amacıyla kullanılacak otomobil, kamyon. | 1-Tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla güvenlik hizmeti alımı |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 2- Telefon, telsiz, pos cihazı, kod okuyucu, bilgisayar ve donanımları, güvenlik kamera sistemleri, dekoratif tablo, obje, çini vb. | 2-Faaliyet konusu işlerin sürdürülebilmesi için otomobil, kamyon kiralama hizmeti alımı. |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 3-Çikolata | 3-Personel eğitim hizmetleri |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 4-Faaliyet konusu ile ilgili her türlü menkul ve gayrimenkul mal, tarla, arsa, bina, dükkân vb. alımları ve kiralanması | 4-Kafeterya ve çay ocaklarındaki personeller için İş güvenliği eğitimi ve iş güvenliği destek hizmet alımı |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 5-İşletmelerimizde görevli personeller için gerekli olabilecek iş kıyafeti, üniforma, önlük başlık, eldiven vb. koruyucu giysiler. | 5-Doğabilecek tüm uyuşmazlıklarda gerekli olabilecek Hukuk danışmanlığı ve mali danışmanlık hizmeti |
| 1- Kafe ve Kafeteryaların Faaliyetleri, Çay Ocakları, Kıraathaneler, Kahvehaneler, Çay Bahçelerinde İçecek Sunum Faaliyetleri | 6-Faaliyet konuları içindeki hizmetlerde kullanılan her türlü matbuat ve kırtasiye alımları (örn. Cihazlarda kullanılan rulolar, fiş, | 6-İşletmelerde bulunan yazılım donanım vs. için teknik danışmanlık hizmeti |
10-Yazılı ve görsel reklam içeriği, materyali hazırlatma ve ilgili mecralarda yayınlanması
| 11-Doğalgaz, elektrik, su vb. hizmet alım giderleri | ||
| 3- 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanarak, Bilecik Belediye Başkanlığı’na Diğer İnsan Kaynaklarının Sağlanması (uzun süreli çalışma dönemleri için personel sağlanması hizmetleri) | 1-İş güvenliği destek hizmet alımı | |
| 3- 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanarak, Bilecik Belediye Başkanlığı’na Diğer İnsan Kaynaklarının Sağlanması (uzun süreli çalışma dönemleri için personel sağlanması hizmetleri) | 2-Oluşabilecek uyuşmazlıklarla ilgili hukuki danışmalık hizmeti alımı | |
| 3- 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanarak, Bilecik Belediye Başkanlığı’na Diğer İnsan Kaynaklarının Sağlanması (uzun süreli çalışma dönemleri için personel sağlanması hizmetleri) | 3-Personellerle ilgili firmaca karşılanması öngörülen sağlık giderleri | |
| 3- 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanarak, Bilecik Belediye Başkanlığı’na Diğer İnsan Kaynaklarının Sağlanması (uzun süreli çalışma dönemleri için personel sağlanması hizmetleri) | 4-Personel Eğitim Giderleri | |
| 3- 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanarak, Bilecik Belediye Başkanlığı’na Diğer İnsan Kaynaklarının Sağlanması (uzun süreli çalışma dönemleri için personel sağlanması hizmetleri) | 5-Personel motivasyon etkinlikleri | |
| 4- Organizasyon | Organizasyon faaliyeti kapsamında; 1-Tiyatro, konser, söyleşi vb. organizasyonlar için bireysel veya topluluk olarak performans veren 3. Kişilerden hizmet alımı |
|
| 4- Organizasyon | 2- Faaliyet alanında gerekli olabilecek Teknik ekipman, seyahat ve nakliyat hizmetleri |
Dolayısıyla, Şirketin 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi uyarınca ihalesiz yapabileceği işlemler bahsi geçen kurul görüşü ile netleşmiş olup yukarıda sayılan mal ve hizmet alımları bu kapsamda yer almamaktadır.
Yapılan incelemede Şirket tarafından gerçekleştirilen bütün alımların 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamında ihale yapılmaksızın gerçekleştirildiği görülmüş olup bu kapsamda yapılan 290 adet mal ve hizmet alımının toplam tutarı 68.858.047,70 TL’dir. Kamu İhale Kurulunun görüşü doğrultusunda istisna kapsamına girmemesine karşın tabloda yer alan mal ve hizmet alımlarının mevzuata aykırı olarak ihalesiz gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, istisna kapsamında olmayan mal ve hizmet alımlarının mevzuat hükümlerine uygun olarak ihale yoluyla temin edilmesi için gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Şirketin yapmış olduğu alımlarda ayrıma gidilerek Kurul tarafından istisna kapsamına alınmayan mal ve hizmet alımlarının mevzuat hükümlerine uygun olarak ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir.