|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (g) bendi kapsamında istisna belgesi almış olan Belediye Şirketi, bu alımlara ilişkin usul ve esasları belirlememiştir. Kanunun 2. maddesi, bu kapsamda yer alan idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin belirli hükümler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İstisna kapsamında değerlendirilen alımlar, belirli şartlar altında ceza ve yasaklama hükümlerinin dışında kalmaktadır.
Kanunun 60. maddesi, ihale süreçlerinin belirli ilkelere uygun olarak yürütülmesini zorunlu kılmakta ve bu ilkelere aykırı hareket edenler için müeyyideler öngörmektedir. İlgili maddeler, şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel prensiplerin ihale süreçlerinde gözetilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu çerçevede, istisna kapsamındaki alımlar için de usul ve esasların belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Şirket, denetim raporundaki bulgulara katıldığını ve gerekli işlemlerin başlatılacağını ifade etmiştir. İstisna kapsamında gerçekleştirilecek alımlara dair usul ve esasların, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri ve yasaklayıcı hükümleri dikkate alınarak hazırlanması ve ilgili kurullarda görüşülerek yürürlüğe girmesi önerilmektedir. |
BULGU: İstisna Kapsamında Yapılacak Alımlar İçin Usul ve Esasların Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükmüne göre istisna belgesi alan Şirket’in bu alımlarına ilişkin usul ve esaslarını belirlemediği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’nci maddesi ile Kanun kapsamında yer alan idareler sayılmış ve sayılan idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir. Kanun’un 3’üncü maddesinde ise ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri dışında bu Kanun’a tabi olmayan ve istisna kabul edilen alımlar sayılmıştır.
Söz konusu maddede istisnalar bentler halinde sayıldıktan sonra bu bentlerde sayılan alımların ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç Kanun’a tabi olmadığı hükme bağlanmıştır. Söz konusu maddenin (g) bendinde; “2 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli ikitrilyon üçyüzmilyar Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımları,” istisna kapsamında değerlendirilmiştir.
Adı geçen Kanun’un yasaklar ve cezalarla ilgili hükümleri, 58’inci ile 61’inci maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Kanun’un 60’ıncı maddesinin son fıkrasında, “5’inci maddede belirtilen ilkelere ve 62’nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır” düzenlemesi yer almaktadır.
İlgili Kanun’un 60’ıncı maddesinin atıfta bulunduğu 5’inci maddesinde ise idarelerin, bu Kanun’a göre yapacakları ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Bu çerçevede, 3’üncü maddeye göre istisna tutulan alımlarla ilgili olarak, Kanun’un temel ilkelerine, yasaklayıcı ve cezai nitelikteki hükümlerine, ayrıca 62’nci maddede yer alan hususlara uyulması zorunluluğu doğmakta ve bu kapsamda temin edilecek ihtiyaçlar için esas ve usul belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Şirket cevabında gerekli işlemlerin yapılmasına başlanacağı belirtilerek bulgudaki tespite iştirak edilmiştir.
İstisna kapsamında yapılacak alımlarla ilgili usul ve esasların, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerini, yasaklama ve ceza hükümlerini kapsayacak şekilde hazırlanıp Şirket’in yetkili kurullarında görüşülerek yürürlüğe konulmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.