|
ÖZET: İstisna kapsamındaki alımlar için usul ve esasların belirlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendi uyarınca, belirli alımlar için usul ve esasların tanımlanmadığı tespit edilmiştir. Kanun’un 2’nci maddesi, kapsamındaki idareler ve bu idarelerin mal veya hizmet alımlarının nasıl yürütüleceğine dair hükümleri içermektedir. Ayrıca, 3’üncü maddenin (g) bendi, belirli koşullar altında yaklaşık maliyeti 95.508.971 TL’yi aşmayan alımların istisna tutulacağını belirtmektedir.
Mevzuat gereği, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmesi gereken usul ve esasların eksikliği, alım süreçlerinin izlenebilirliğini olumsuz etkilemektedir. Özellikle halk ekmek satışı, kafe ve market işletmeciliği gibi alanlarda ihtiyaç duyulan malzemelerin alımına ilişkin iç mevzuatın bulunmaması, sürecin şeffaflığını azaltmaktadır. Alım süreçlerinin daha düzenli ve izlenebilir hale gelmesi için onay belgeleri ve piyasa araştırma dokümanlarının eklenmesi önerilmektedir. Şirket, bu konuda gerekli adımların atılacağını ve yönetim kurulu kararının alınacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen usul ve esasların uygulanması, istisna kapsamındaki alımların etkin bir şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İstisna Kapsamında Yapılacak Alımlar İçin Usul ve Esasların Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (g) bendinde yer alan istisna hükmüne göre alımları olan Şirketin kapsam dâhilindeki alımlarına ilişkin usul ve esaslarının belirlenmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; Kanun kapsamında yer alan idareler sayılmış ve sayılan idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendinde; kuruluşların, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 2024 yılı için 95.508.971 TL’yi aşmayan mal veya hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanun’dan istisna tutulması hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “İstisnalara ilişkin esas ve usuller” başlıklı geçici 4’üncü maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamındaki mal ve hizmetlerin, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından belirleneceği ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, 4964 sayılı Kanun’un geçici 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “4734 sayılı Kanunun 3’üncü ve geçici 4’üncü maddelerinde bu Kanunla yapılan değişikliklerden dolayı hazırlanması ve yürürlüğe konulması gereken esas ve usuller, bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde hazırlanır ve yürürlüğe konulur. Bu düzenlemelerin yayımlanmasına kadar idareler, 4734 sayılı Kanun’un bu Kanunla değiştirilmeden önce yürürlükte bulunan 3’üncü ve geçici 4’üncü maddeleri gereği hazırlanan ve yürürlüğe konulan esas ve usulleri uygulamaya devam ederler.” hükmü ile 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesine göre istisna tutulan alımlarla ilgili usul ve esasların belirlenmesine cevaz verilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; istisna kapsamındaki alımlarla ilgili olarak, 4734 sayılı Kanun’da usul ve esasların belirlenmesine ilişkin açık emredici bir hüküm olmamasına rağmen bu kapsamda temin edilecek ihtiyaçlar için usul ve esasların belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Yapılan incelemede; Şirketin faaliyet alanında bulunan halk ekmek satışı, kafe işletmeciliği ve market işletmeciliği gibi alt sektörlerin ihtiyacı olan ana girdi malzemelerinin istisna kapsamında alımına yönelik olarak uygulanacak bir iç mevzuat bulunmadığı bu nedenle alımlarla ilgili sürecin tam anlamıyla izlenebilir durumda olmadığı tespit edilmiştir.
Bu alımlarla ilgili öncelikle bir onay alınması, bu onay belgesinin ekine piyasa araştırma belgeleri ve yasaklılık sorgulama belgelerinin eklenmesi durumunda alım süreci daha şeffaf ve izlenebilir olacaktır.
Şirket cevabında özetle; gerekli çalışmaların başlatıldığı ve ilgili yönetim kurulu kararının alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla; Şirketin, Kamu İhale Kurumu kararıyla istisna kapsamına alınan mal ve hizmet alımlarında uygulanacak usul ve esasları belirlemesi ve istisna kapsamındaki alımlarını bu usul ve esaslara göre yürütmesi gerekmektedir.