|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Kamu İhale Kanunu’nun 4734 sayılı 3 (g) maddesi çerçevesinde yaptığı alımlarda, Kamu İhale Kurumu’ndan alınan istisna belgesine uyulmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler, bu belgenin kapsamına girmeyen işletme ve faaliyet alanlarında mal ve hizmet alımlarının gerçekleştirildiğini göstermektedir. Söz konusu kanunun 3. maddesi, belirli kuruluşların ticari faaliyetleri doğrultusunda, belirli şartlar altında mal ve hizmet alımlarının istisna kapsamına girebileceğini belirtmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, istisna taleplerinin yalnızca doğrudan mal ve hizmet üretimine yönelik ihtiyaçlarla sınırlı olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, Kamu İhale Kurumu tarafından verilen istisna belgesi kapsamındaki işletmelerin dışında kalan 19 işletmenin de ihalesiz mal ve hizmet alımları gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumla ilgili olarak, söz konusu işletmeler için istisna görüşü talep edileceğini ve kamu yararını gözeterek ihale süreçlerinin başlatılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin 4734 sayılı Kanun’un 3 (g) maddesi çerçevesinde gerçekleştirdiği alımlarda, Kamu İhale Kurumu tarafından verilen istisna belgesine uyulması büyük önem taşımaktadır. Bu durum, hem yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından kritik bir konudur. |
BULGU: İstisna Kapsamında Yapılan Alımlarda Kurum Tarafından Verilen İstisna Belgesine Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3 (g) maddesi kapsamında gerçekleştirilen alımlarda Kamu İhale Kurumundan alınan istisna belgesi kapsamında olmayan işletme ve faaliyet alanlarında mal ve hizmet alımı gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’ncü maddesinin (g) bendinde; Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapılmak suretiyle finanse edilenler dışındaki 2024 yılı itibariyle yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli 95.508.971,00 TL’yi aşmayan mal ve hizmet alımlarının ceza ve ihaleden yasaklama hükümleri hariç bu Kanun’a tabi olmadığı belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İstisnalara İlişkin Esas ve Usuller” başlıklı geçici 4’üncü maddesinde; Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendi kapsamındaki mal ve hizmetlerin, ilgili kuruluşların talebi üzerine Kurum tarafından belirleneceği ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 4.3.2.5. maddesinde; Kamu İhale Kurumuna yapılacak olan istisna taleplerinde yer verilecek mal ve hizmetlerin, bu idarelerin ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini kapsamında, makine-teçhizat, ilk madde ve malzeme ve dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler gibi doğrudan üretim süreci ile ilgili mal alımları ve hizmet alımları ile sınırlı tutulması gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, kuruluşların 4734 sayılı Kanun’un 3 (g) maddesi kapsamında mal ve hizmet alımlarını gerçekleştirebilmeleri, bu mal ve hizmetlerin idarelerin ticari ve sınai faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik olması ve bu faaliyetlere yönelik mal ve hizmetlerin ilgili kuruluşların talebi üzerinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenmesine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İhale Kurumu tarafından verilen istisna belgesi kapsamında yer alan Konukevi, Gençlik Merkezi, Kız Konuk Evi işletmeleri ile bu işletmelere münhasır olarak yapılacak olan mal alımlarının kapsamının genişletilerek istisna kapsamı dışında mal ve hizmet alımı yapıldığı; öte yandan Kamu İhale Kurumunca düzenlenen istisna belgesinde yer almayan 19 adet işletmenin de mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3 (g) maddesine göre ihalesiz bir şekilde gerçekleştirdiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında 19 adet işletme için Kamu İhale Kurumuna üretim konusuna yönelik mal ve hizmet alımlarına ilişkin istisna görüşü için müracaat edileceği, bu süreçte bahse konu 19 adet işletmenin hizmete devam edebilmesi için yine kamu yararı göz önünde bulundurularak ihale kapsamı için çalışmalara başlanılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3 (g) maddesine istinaden yapılan mal ve hizmet alımlarında Kamu İhale Kurumu tarafından verilen istisna belgesine riayet edilmesi gerekmektedir.