ÖZET: Üniversiteye ait kiralanan kantin ve kafeterya gibi işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının eksik olduğu belirlenmiştir. Sayıştay denetim raporlarına göre, bu işletmelerin ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 6. maddesi, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının ve işletilmesinin yasak olduğunu vurgulamaktadır. Ruhsatı olmayan işletmeler, yetkili idareler tarafından kapatılabilir.

Kira sözleşmelerinin 11. maddesi, kiracının ruhsat alamaması durumunda sözleşmenin feshedileceğini ve kesin teminatın gelir kaydedileceğini belirtmektedir. İncelemeler sonucunda, bazı kiracıların ilgili belediyeden gerekli ruhsatları almadığı ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, müstecirlerin ruhsatlarını en kısa sürede temin etmeleri için gerekli bildirimlerin yapıldığını ifade etmiştir.

Sonuç olarak, üniversitenin kiracıların ruhsat durumlarını takip etmesi ve ruhsatı olmayan işletmelere ait kira sözleşmelerini feshetmesi gerekmektedir. Bu süreçte, kesin teminatların gelir kaydedilmesi ve cari yıl kira bedellerinin tazminat olarak tahsil edilmesi önem arz etmektedir.

BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletme Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversite tarafından kiraya verilen ve kantin, kafeterya vb. şekilde faaliyet gösteren bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunmadığı tespit edilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.

Üniversite ile üniversiteye ait işletmeleri kiralayanlar arasında akdedilen matbu kira sözleşmelerinin 11’inci maddesinde de; kiracının işletme ruhsatı alamaması ve her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 62’nci maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın fesih sebebi sayılacağı, kesin teminatın gelir kaydedilip, cari yıl kira bedelinin tazminat olarak tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.

Kiraya verilen taşınmazlar incelendiğinde kantin, kafeterya vb işletmelerin faaliyet gösterdiği ancak bazılarının ilgili belediyeden faaliyet konularına göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadıkları görülmüştür.

Kamu İdaresinin cevabında, müstecirlerin yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını en kısa sürede almaları ve İdareye iletmeleri hususunda gerekli bildirimlerin yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, anılan mevzuat hükümleri uyarınca kiracıların işletme ruhsatlarını alıp almadıklarının Üniversite tarafından takip edilmesi ve ruhsat alamayan işletmelere ait kira sözleşmelerinin feshedilerek kesin teminatlarının gelir kaydedilmesi ayrıca cari yıl kira bedellerinin tazminat olarak alınması gerekmektedir.