|
ÖZET: İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerine yönelik idari yaptırımların uygulanmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İlgili mevzuat, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağını ve bu şartları taşımayan işyerlerinin kapatılacağını belirtmektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, ruhsatsız işyerlerinin kapatılması ve idari para cezası verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Denetimlerde, ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işyerlerine dair Zabıta Müdürlüğü tarafından tutanak tutulduğu ve bu tutanakların ilgili kişilere tebliğ edildiği görülmüştür. Ancak, ruhsat almak için verilen süre zarfında kapatma yaptırımlarının uygulanmadığı tespit edilmiştir. Belediye birimleri, ruhsatsız işyerleri için sadece idari para cezası ve faaliyet durdurma kararı verme yetkisine sahiptir; bu nedenle ruhsat almak için süre verme gibi bir takdir yetkileri bulunmamaktadır. Sonuç olarak, ruhsatsız işyerlerine yönelik idari yaptırımların mevzuat hükümleri doğrultusunda etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Bu durum, hem kamu sağlığı hem de güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşyerlerine İlişkin Gerekli İdari Yaptırımların Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin yetki alanında bulunan ruhsatsız işyerlerine ilişkin mevzuatın öngördüğü idari yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı belirtildikten sonra bu ruhsatı almadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bahsi geçen yetkili idare belediyelerdir.
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanun’un Bazı Maddelerini Muaddil Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın açılmış işyerlerinin, mezkûr Yönetmelik’in “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5’nci maddesinde belirtilen sağlık, güvenlik, genel asayiş, bazı işyerleri için alınması gereken izin ve raporlar ile ilgili şartları taşıyıp, taşımadığı noktasında riskli konumda bulunmasından dolayı kapatılması ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ile alınması zorunlu tutulan ruhsatı almaksızın işyeri açanlara, Encümen tarafından idari para cezası verilmesi gerekmektedir.
Ruhsatsız işyerlerine ilişkin yapılan incelemelerde, ilgili Yönetmelik kapsamında ruhsatsız olarak faaliyette bulunan işyerlerine ilişkin Zabıta Müdürlüğü tarafından tutulan tutanakların yerinde ilgililere tebliğ edildiği ve söz konusu tutanaklarda 15 (on beş) gün süre verildiği ve ruhsat almaya gelmeyen ya da çeşitli kriterleri sağlamayan işletmelere yönelik kapatma yaptırımının uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Öncelikle ifade etmek gerekirse ruhsatsız işyerlerine yönelik Belediye birimleri tarafından yapılan tespite binaen Belediye organlarından hiçbirinin gerek Zabıta Müdürlüğü gerekse Encümenin, ruhsatsız işyeri sahibine ruhsat alması için süre verme yönünde bir takdir yetkisi bulunmamakta olup mezkûr Kanun hükmünden, ruhsatsız işyerine yönelik idari para cezasının uygulanması ve faaliyetin meni yönünde karar verilmesi haricinde başka karar verilmesi imkanının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde ruhsatsız olarak faaliyette bulunan işyerlerine ilişkin kapatma yaptırımı ile idari para cezasının uygulanmasına ilişkin mevzuatın amir hükmü doğrultusunda işlem tesis edilmesi gerekmektedir.