ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı” olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, bu tür işletmelere ruhsat verme ve denetleme yetkisini Büyükşehir Belediye Başkanlığına tanımaktadır. Ayrıca, 10.08.2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, ruhsat alınmadan işyeri açılmasını yasaklamaktadır.

2024 yılı itibarıyla, Büyükşehir Belediyesi yetki alanındaki 1.250 gayri sıhhi müesseseden 428’inin, 574 sıhhi müesseseden ise 186’sının ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin ruhsatlandırma sürecine ilişkin çalışmalarını daha da önem kazandırmaktadır. İlgili kurumlar, ruhsat almadan faaliyet gösteren işletmelerle ilgili gerekli önlemleri alacaklarını belirtmişlerdir.

Büyükşehir Belediyesi’nin, ruhsatlandırma sürecini hızlandırarak, bu işletmelerin yasal çerçeveye uygun hale getirilmesi için adımlar atması gerekmektedir. Bu, hem kamu sağlığını korumak hem de yerel ekonominin düzenli işlemesi açısından kritik bir öneme sahiptir.

BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyetine Devam Eden İşyerlerinin Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Büyükşehir Belediyesi yetki alanı içinde olmasına rağmen “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı” olmadan faaliyette bulunan işletmeler olduğu tespit edilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde;

“Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek.

Gıda ile ilgili olanlar dahil birinci sınıf gayrisıhhi müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek.”

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 80’inci maddesinde;

“…akaryakıt ile LPG ve LNG istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla ve akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir.”

hükümleri yer almakta olup, bu hükümlere göre, Birinci Sınıf Gayri Sıhhi Müesseseler ile Akaryakıt, LPG, LNG istasyonları ve sınıfına bakılmaksızın Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen işyerlerine “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı” verme yetkisi Büyükşehir Belediye Başkanlığına verilmiştir.

10.08.2005 gün ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır…” düzenlemesi yapılmıştır.

2024 yılı sonu itibariyle Büyükşehir Belediyesi yetki alanı içerisinde yer alan 1.250 adet gayri sıhhi müesseseden 428’inin, 574 adet sıhhi müesseseden ise 186’sının işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğu görülmüştür.

Kamu idaresi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhssatı alamayan işyerileri ile ilgili olarak çalışmaların titizlikle sürdürüleceği ifade edilmiştir.

Bu itibarla Büyükşehir Belediyesi yetki alanı içinde olup “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı” olmadan faaliyette bulunan işletmelerin ruhsatlandırılması için gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.