|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları veya mücavir alanlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81’inci maddesi, iş yerlerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 6’ncı maddesi, yetkili idarelerden gerekli ruhsat alınmadan iş yeri açılmasının ve işletilmesinin mümkün olmadığını vurgulamaktadır. Ancak, bazı meslek grupları bu yükümlülükten muaf tutulmaktadır.
Samsun Vergi Dairesi Başkanlığı verilerine göre, belediye sınırları içinde ruhsat alma zorunluluğu bulunan 8.656 aktif iş yerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Zabıta Müdürlüğü verileri ise, sadece 3.649 iş yerinin ruhsat alarak faaliyet gösterdiğini, 5.007 iş yerinin ise ruhsatsız olarak çalıştığını göstermektedir. Kamu idaresi, ruhsat alma zorunluluğu olmayan işletmelerin de bulunduğunu belirtse de, bu durum ruhsat verme yetkisi farklı kurumlara ait olan iş yerlerini kapsamamaktadır. İdare, ruhsatsız işletmelerin denetim ve kayıt altına alınması gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, bu denetimlerin süreç ve sonuçlarına dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Ruhsatsız faaliyet gösteren iş yerlerinin kaydedilmesi ve işyeri açma izin harcının etkin bir şekilde takip edilmesi, kamu idaresinin gelir kaybını önlemek adına büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İş Yerlerinin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren iş yerleri olduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri Açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan iş yeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı belirtilmiştir.
Öte yandan; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde yer alan düzenleme ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur.
Yapılan incelemede; Samsun Vergi Dairesi Başkanlığından alınan verilere göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde ruhsat alma zorunluluğu bulunan 8.656 adet aktif iş yerinin bulunmasına rağmen Zabıta Müdürlüğünden alınan verilere göre belediye sınırları ve mücavir alanları içinde 3.649 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı alarak faaliyet gösteren iş yeri olduğu ve 5.007 adet iş yerinin ruhsatsız şekilde faaliyetlerine devam ettiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında Samsun Vergi Dairesi Başkanlığı verilerinden tespit edilen aktif iş yerlerinin arasında ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan iş yerlerinin de mevcut olduğu belirtilmiş ve gerekli denetim çalışmalarının Zabıta Müdürlüğü tarafından yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak bulgu konusunu oluşturan veri ruhsat alma zorunluluğu olmayan iş yerleri ile ruhsat verme yetkisi farklı kurum ve kuruluşlara ait olan iş yerlerini kapsamamaktadır. Diğer taraftan İdare tarafından konuyla ilgili olarak gerekli inceleme ve denetim çalışmaları yapıldığı belirtilmişse de bu çalışmanın süreç ve sonuçlarına ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır.
İdarenin işyeri açma izni harcına ilişkin gelir kaybına uğramasının önlenmesi amacıyla ruhsatsız faaliyet gösteren iş yerlerinin kayıt altına alınması ve iş yeri açma izin harcının takip ve tahsiline ilişkin işlemlerin etkin bir biçimde yerine getirilmesi gerekmektedir.