|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. Bu durum, Kamu İdaresi’nin gelir kaybına yol açmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, belediyelerin ruhsat verme ve denetleme yetkilerini belirlerken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, iş yeri açma izni harcını düzenlemektedir. Ayrıca, 3572 sayılı Kanun, belediyelerin iş yerlerine ruhsat verme yetkisini açıkça tanımlamaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2022-2024 yılları arasında Kamu İdaresi sınırlarında faaliyete geçen 2.099 iş yerinden yalnızca 129’unun ruhsat aldığı, 1.970 iş yerinin ise ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bazı iş yerlerinin adres değişikliği, kapanma veya iskan sorunları nedeniyle ruhsatlandırılamadığını belirtmiş, ancak ruhsatsız işletmelerle ilgili düzeltici çalışmaların sürdüğünü ifade etmiştir. Bu bağlamda, Kamu İdaresi’nin diğer kamu kurumlarıyla iş birliği yaparak denetim ve kontrol sistemini güçlendirmesi, ruhsat almadan faaliyet gösteren iş yerleri hakkında gerekli işlemleri gerçekleştirmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunan işletmelerin bulunduğu ve buna bağlı olarak Kamu İdaresinin gelir kaybına uğradığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek ve gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İş Yeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılması işleminin iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere belediyelerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 2’nci maddesinde ise bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı işyerleri açıklanmıştır.
İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (a) bendi ile ruhsat vermeye yetkili idarenin tanımı yapılmış, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyenin yetkili idare olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan aktif mükellef listesinde Kamu İdaresi sınırları içinde 2022-2024 yıllarında faaliyete başlayan ve belediyeden ruhsat alması gereken işyeri sayısının 2.099 olduğu, bu işyerlerinden 129 tanesinin belediyeden ruhsat almasına karşın 1.970 tanesinin İdareden ruhsat almadan faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bazı işyerlerinde adres değişikliği olduğunu, bazı işyerlerinin kapandığı, bazı binaların ise iskan durumları ve eski yapı stokunda yer alması nedeniyle ruhsatlandırma yapılamadığı ancak ruhsatsız işyerleri ile ilgili saha çalışmaları ve düzeltici işlemlerin devam etiği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından diğer kamu kurumları ile koordineli bir çalışma yürütülmesi, denetim ve kontrol sisteminin iyileştirilmesi ve ruhsat almadan faaliyette bulunan iş yerleri hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.