|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. Bu durum, Kamu İdaresi’nin gelir kaybına yol açmaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanırken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, iş yeri açma izni harcının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 3572 sayılı kanun, belediye sınırları içindeki tüm iş yerlerinin ruhsat almasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2023 ve 2024 yıllarında faaliyete geçen 820 iş yerinden 552’sinin ruhsat almadan çalıştığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, ruhsatsız işletmelere yönelik saha çalışmaları yürütüldüğünü belirtmiş, ancak bu işletmelerin denetim ve kontrol sisteminin güçlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Kamu İdaresi’nin diğer kurumlarla iş birliği yaparak ruhsat almadan faaliyet gösteren iş yerleri hakkında gerekli işlemleri gerçekleştirmesi önem arz etmektedir. Denetim mekanizmalarının iyileştirilmesi, hem kamu gelirlerinin korunması hem de yasal düzenlemelere uyum açısından kritik bir adım olacaktır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunan işletmelerin bulunduğu ve buna bağlı olarak Kamu İdaresinin gelir kaybına uğradığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek ve gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İş Yeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılması işleminin iş yeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere belediyelerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 2’nci maddesinde ise bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı işyerleri açıklanmıştır.
İş yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (a) bendi ile ruhsat vermeye yetkili idarenin tanımı yapılmış, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyenin yetkili idare olduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan aktif mükellef listesinde Kamu İdaresi sınırları içinde 2023 ve 2024 yıllarında faaliyete başlayan ve belediyeden ruhsat alması gereken işyeri sayısının 820 olduğu, bu işyerlerinden 268 tanesinin belediyeden ruhsat almasına karşın 552 tanesinin İdareden ruhsat alması gerekmesine rağmen ruhsat almadan faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, İdare sınırları içerisinde ruhsatsız faaliyet yürüten işletmelere yönelik saha çalışmalarının yapılarak ruhsatsız işyerlerine ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda çalışmaların yapıldığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından diğer kurumlar ve Belediyenin ilgili birimleriyle koordineli bir çalışma yürütülmesi, denetim ve kontrol sisteminin iyileştirilmesi ve ruhsat almadan faaliyette bulunan iş yerleri hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.