ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı iş yerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, ilgili İdarenin gelir kaybına yol açmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, belediye sınırları veya mücavir alanlarda işyeri açma izni harcının ödenmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 10.08.2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, bu alanlarda faaliyet gösterecek iş yerlerinin ruhsat almasını şart koşmaktadır.

Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan edinilen verilere göre, belediye sınırları içinde toplam 43.142 iş yeri bulunmaktadır. Ancak, bu iş yerlerinden 6.864’ü, İdarenin ruhsat verme yetkisi bulunmayan işletmelerdir. Geriye kalan 36.278 iş yerinden 32.557’si ruhsat almışken, 806 iş yerinden 79’unun ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, İdarenin işyeri açma ve çalışma ruhsat harcı gelirinde kayıplara neden olmaktadır.

Kamu İdaresinin, yetki alanındaki işletmelerin ruhsat durumunu düzenli olarak takip etmesi ve ruhsatsız iş yerlerinin tespit edilmesi durumunda yasal yaptırımları uygulaması gerekmektedir. Bu önlemler, hem gelir kaybını önleyecek hem de yerel yönetimlerin denetim yetkilerini güçlendirecektir.

BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi sınırları içerisinde faaliyet gösteren bazı iş yerlerinin, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı almadan faaliyette bulunduğu ve bu nedenle İdarenin gelir kaybına uğradığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılması işyeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmektedir.
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamındaki iş yerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Antalya Vergi Dairesi Başkanlığından alınan bilgi ve belgelere göre, Belediye sınırları içerisinde aktif olarak faaliyette bulunan iş yerlerinin toplam sayısı 43.142 adettir. Bu verilerin İdarenin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün kayıtlarında yer alan bilgiler ile karşılaştırılması sonucu, 43.142 adet iş yerinden 6.864 adedinin İdarenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme sorumluluğu ve yetkisi bulunmayan iş yerlerinden olduğu; geriye kalan 36.278 iş yerinden 32.557 adedinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığı; belediyede ruhsatlı bulunan iş yerleri ile vergi dairesinin verilerinden örneklem yoluyla seçilen 806 adet iş yerinin ise 79 adedinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği; buna bağlı olarak da İdarenin, işyeri açma ve çalışma ruhsat harcı geliri kaybına uğradığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin yetki ve görev alanındaki işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve ruhsatsız iş yerlerinin tespiti halinde mevzuatta belirtilen müeyyidelerin uygulanması gerekmektedir.