|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir ilçe belediyeleri sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, belediye sınırları veya mücavir alanlarda işyeri açmanın ruhsat harcına tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun, belediyelerin bu ruhsatları verme yetkisini tanımaktadır. Ancak, bazı meslek grupları, belirli muafiyetler nedeniyle ruhsat alma zorunluluğundan muaf tutulmaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, 31 Aralık 2022 itibarıyla belediye tarafından yalnızca 1.933 işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmiştir. Ancak, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı verileriyle yapılan karşılaştırmada, belediye sınırları içinde toplam 4.897 aktif işletmenin bulunduğu, bunlardan 2.747’sinin ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin işyeri açma izni harcı gelirinde kayba yol açmaktadır. Sonuç olarak, kamu idaresinin yetki alanındaki işletmelerin ruhsat durumunun düzenli olarak takip edilmesi ve işyeri açma izni harcının zamanında tahsil edilmesi gerekmektedir. Bu önlemler, belediyenin gelir kaybını önlemek ve yasal düzenlemelere uyumu sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunan İşyerlerinin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan bazı işletmelerin olduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösterecek işletmelerin ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olması gerekmektedir.
Yapılan incelenmede; İdarenin yetki ve görev sınırları içinde 31.12.2022 tarihi itibarıyla 1.933 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve sadece bu işyerlerinden işyeri açma izni harcı tahsil edildiği görülmüştür. Ancak bu bilgilerin Ankara Vergi Dairesi Başkanlığından alınan verilerle karşılaştırılması sonucunda Belediye sınırları içerisinde 4.897 aktif işletmenin kayıtlı olduğu; bunlardan 217 tanesinin belediyeden ruhsat alma zorunluluğu olmayan kişi ve kurumlardan oluştuğu, dolayısıyla toplam 2.747 adet işletmenin ruhsatsız faaliyet gösterdiği; buna bağlı olarak da Kamu İdaresinin, işyeri açma izni harcı geliri kaybına uğradığı tespit edilmiştir.
3572 sayılı Kanun’un muafiyet düzenlemeleri de dikkate alınarak Kamu İdaresinin yetki ve görev alanındaki işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin yapılması ve işyeri açma izni harcının zamanında tahsil edilmesinin sağlanması gerekmektedir.