|
ÖZET: İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığı ve bu işletmelere yönelik kapatma müeyyidesinin uygulanmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İlgili yönetmelik, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işletme açılmasının yasak olduğunu açıkça belirtmektedir. Bu yönetmelik çerçevesinde, yetkili idarelerin ruhsat verilmeden faaliyet gösteren işyerlerini kapatma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yapılan incelemelerde, vergi dairesinden alınan aktif işyeri listesi ile belediyenin ruhsat verdiği işletmeler karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, belediye sınırları içinde ruhsatsız olarak faaliyet gösteren birçok işyeri tespit edilmiştir. Ancak bu işyerlerine yönelik herhangi bir kapatma işlemi gerçekleştirilmemiştir. Kamu İdaresi, yönetmelik hükümleri doğrultusunda çalışmalar yürütüldüğünü belirtse de, bu çalışmalara dair somut bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, ruhsat almadan faaliyet gösteren işyerlerinin tespiti ve gerekli müeyyidelerin uygulanması, kamu idaresinin sorumluluğundadır. Bu durum, hem yasal düzenlemelere uyum sağlanması hem de kamu güvenliğinin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Olmadan Faaliyet Gösteren İşyerlerinin Bulunması ve Kapatma Müeyyidesinin Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işyerlerinin bulunduğu ve bu işyerleriyle ilgili herhangi bir kapatma müeyyidesinin uygulanmadığı görülmüştür.
10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in, “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesi 1’inci fıkrasında; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; bu Yönetmelikte geçen deyimlerden yetkili idarenin, Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini ifade ettiği belirtilmiştir.
Yönetmelik’in yukarıda yer verilen hükümlerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan faaliyet gösterilemeyeceği açık bir şekilde ifade edilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinde de; işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciin, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyerleri ve işletmeler için belediyeler olduğuna hükmedilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesi birinci fıkrasının (c) bendinde; “Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek” (l) bendinde ise “Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek” şeklinde yer alan hükümlerden de; gayrisıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetimi yetkisinin, belediyelerinin görev ve sorumluluğunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan aktif olarak faaliyette bulunan iş yerleri listesi ile Belediye tarafından iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmiş olan iş yerlerinin listesi karşılaştırılmış olup Belediye sınırları içerisinde aktif olarak faaliyette bulunmasına rağmen iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan iş yerlerinin olduğu ve bu iş yerlerine kapatma müeyyidesinin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Yönetmelik hükümleri doğrultusunda çalışmaların yapılmakta olduğu ifade edilmiştir. Ancak yapılan çalışmalara ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır.
Kamu İdaresi tarafından faaliyette bulunan işyerlerinin tespit edilmesi ve gerekli müeyyidelerin uygulanması gerekmektedir.