BULGU: İşyeri Çevre Temizlik Vergisinde Bina Türlerinin Dikkate Alınmaması Sonucu Bina Gruplarının Hatalı Belirlenmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşyeri Çevre Temizlik Vergisi’nin alınmasına ilişkin olarak işyeri bina türlerinin mevzuata aykırı olarak belirlendiği ve bu sebeple mükelleflerden eksik veya fazla vergi alındığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44’üncü maddesinde, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların, çevre temizlik vergisine tabi olduğu belirtilmekte ve işyeri ile diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin belediyelerce, binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı maddede, işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin hangi tarife üzerinden alınacağı da tablo halinde gösterilmiştir. Söz konusu tablodaki tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranı ile artırılmaktadır.
Bina gruplarının tespitinin yapıldığı 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1’inci maddesinde ise; “2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44 üncü maddesinde yer alan Çevre Temizlik Vergisi Tarifesindeki bina grupları ekli listede belirtilen şekilde tespit edilmiştir.” denilmekte ve bahsi geçen ekli liste aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 12: 2005/9817 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Ekli Liste
| Bina Grupları | 1-Öğrenci sayısı: (Okul, yurt, kreş, dershane, kurs, eğitim merkez, anaokulu, yuva vb. eğitim ve öğretim faaliyeti yapılan binalar.) |
2- Yatak kapasitesi: (Konaklama tesisleri ile hastahaneler ve diğer yataklı sağlık tesislerine ait binalar.) | 3-Kullanım alanı (m2): a) Her türlü yeme, içme ve eğlence yerleri. | b)Daimi surette faaliyet gösteren lunapark, panayır, fuar, stadyum, hipodrum, spor salonu gibi yerler ile eşya depolamaya mahsus olan yerler. | 4-Koltuk sayısı: (Sinema, tiyatro, opera, bale vb. biletle girilen koltuklu eğlence yerleri. | 5-Personel sayısı: (1, 2, 3 ve 4 üncü sıradakiler hariç, ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetler için kullanılan binalar ile bunlar dışında kalan faaliyetlere mahsus binalar.) |
| I.GRUP | 750’den fazla | 500’den fazla | 1000’den fazla | 5000’den fazla | 2000’den fazla | 300’den fazla |
| II.GRUP | 750-500 | 500-300 | 1000-500 | 5000-4000 | 2000-1500 | 300-200 |
| III.GRUP | 499-250 | 299-150 | 499-250 | 3999-3000 | 1499-1000 | 199-100 |
| IV.GRUP | 249-100 | 149-50 | 249-100 | 2999-2000 | 999-500 | 99-50 |
| V.GRUP | 99-50 | 49-20 | 99-50 | 1999-1000 | 499-250 | 49-10 |
| VI.GRUP | 49-20 | 20’den az | 50’den az | 999-500 | 249-100 | 9-4 |
| VII.GRUP | 20’den az | – | – | 500’den az | 100’den az | 3 ve daha az, konutlar |
Bakanlar Kurulu Kararı’na göre okul, yurt, anaokulu gibi eğitim öğretim faaliyeti yapılan binalarda bina grubunun tespiti öğrenci sayısı üzerinden; konaklama tesisleri ile hastaneler gibi binalarda bina grubunun tespiti yatak kapasitesi üzerinden; her türlü yeme, içme ve eğlence yerleri ile daimi surette faaliyet gösteren lunapark, panayır, fuar, stadyum, hipodrom, spor salonu gibi yerler ile eşya depolamaya mahsus olan yerlerde bina gruplarının tespiti kullanım alanı (m2) üzerinden; sinema, tiyatro, opera gibi biletle girilen eğlence yerlerinde bina grubunun tespiti koltuk sayısı üzerinden yapılmalıdır. Bu sayılan binaların dışındakilere ilişkin grup tespitinin ise personel sayısı üzerinden yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, İşyeri Çevre Temizlik Vergisi’ne ilişkin bina gruplarının belirlenmesinde yatak kapasitesi ve öğrenci sayısına göre tespiti gereken bina gruplarında bu kriterlerin dikkate alınmadığı ve bu nedenle bina gruplarının derecelere intibakının yanlış yapıldığı tespit edilmiştir.
Kullanım amacına ve belirlenmiş sınıflandırma hükümlerine bakılmaksızın Çevre Temizlik Vergisi alınması Bakanlar Kurulu Kararına aykırılık teşkil etmektedir.
Bu itibarla Çevre Temizlik Vergisine ilişkin bina gruplarının, düzenlenen esaslara uygun olarak belirlenmesi ve bu doğrultuda tahakkuk işlemlerinin mükelleflerden eksik veya fazla vergi alınmasına sebep olmayacak şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin İşyeri Çevre Temizlik Vergisi uygulamasında bina türlerinin mevzuata aykırı olarak belirlendiğini ortaya koymuştur. Bu durum, mükelleflerden eksik veya fazla vergi alınmasına yol açmıştır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 44. maddesi ve 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na göre bina gruplarının tespiti belirli kriterlere dayanmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, yatak kapasitesi ve öğrenci sayısı gibi kriterlerin dikkate alınmadığı, dolayısıyla bina gruplarının yanlış belirlendiği tespit edilmiştir. |