|
ÖZET: İşyeri olarak kullanılan dairelerin emlak ve çevre temizlik vergisi hesaplamalarında hatalı tahakkuklar tespit edilmiştir. 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, meskenlerin işyeri olarak değerlendirilmesi gereken durumlarda gerekli işlemlerin yapılmadığını ortaya koymaktadır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre, bina vergisi mükellefiyetinin, bina kullanım tarzının değişmesi durumunda yeni duruma göre düzenlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, işyeri olarak kullanılan dairelerin emlak vergisi oranları meskenlerden farklıdır ve büyükşehir belediyeleri için artırımlı oranlar uygulanmaktadır.
Ayrıca, çevre temizlik vergisi hesaplama usulleri de işyerleri ve konutlar arasında farklılık göstermektedir. İlgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, ticari faaliyetlerin yürütüldüğü yerlerin işyeri olarak kabul edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2021 yılı için yapılan çalışmalar sonucunda, eczaneler, avukatlık büroları gibi işyeri ruhsatı olan yerlerin belirlenmesi amacıyla Vergi Daireleri ile yazışmalar gerçekleştirilmiştir. Kamu idaresi, Zabıta Müdürlüğü ve Gelir Servisi’nin işbirliği ile kayıpların azaltıldığını belirtmiş, ancak güncel verilerin alınması ve bu verilerle yapılan çalışmaların desteklenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu kapsamda, işyeri olarak kullanılan meskenler için emlak vergisi bildirimlerinin güncellenmesi ve çevre temizlik vergisinin doğru şekilde tahakkuk ettirilmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İşyeri Olarak Kullanılan Dairelerin Emlak ve Çevre Temizlik Vergisinin Hatalı Tahakkuk Ettirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İş yeri olarak kullanılan meskenlerin emlak ve çevre temizlik vergisi hesabının işyeri için geçerli olan oran üzerinden hesaplanması için gerekli işlemlerin yapılmadığı görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 3’üncü maddesinde bina vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği, 8’inci maddesinde bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu; bu oranların 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyükşehir belediye sınırları içinde % 100 artırımlı uygulanacağı, 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde de, bina vergisi mükellefiyetinin, bu Kanunun 33’üncü maddesinin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vukuu bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır. 1319 sayılı Kanunun “Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir.
3.Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur).” hükmüne yer verilmiş, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “İşyeri” başlıklı 156’ncı maddesinde, “Ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir.” düzenlemesi yapılmıştır. Ayrıca 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Mükerrer 44’üncü maddesinde, belediye sınırları içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, işyerleri ile konutların çevre temizlik vergisi hesaplama usullerin farklı olduğu belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, mükelleflerin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetlerini sürdürdükleri yerler iş yeri özelliğini taşımaktadır. Belediye sınırları içerisindeki eczacılar, avukatlık büroları, serbest mali müşavirlerin büroları, optisyenler, mimarlık-mühendislik büroları, veterinerlik işyerleri, noterler, özel eğitim kurumları ve özel muayenehaneler gibi iş yeri çalışma ruhsatı harcından istisna işyerlerine ilişkin mükelleflere ait aktif işyerlerinin belirlenmesi amacıyla 2021 yılı için Vergi Daireleri ile yazışma yapılmıştır. Alınan liste Belediyenin ilgili birimine verilmiş ve söz konusu işyerlerine yönelik yapılan çalışma tamamlanmıştır. 2022 ve sonraki yıllar için ilgili Vergi Dairelerinden güncel veriler elde edilerek gerekli çalışma yapılmalıdır.
Kamu idaresi cevabında, Zabıta Müdürlüğü ve Gelir Servisinin koordineli olarak başlattığı çalışma sonucunda kayıpların en aza indirildiği, önümüzdeki süreçte çalışmaların devam ederek belirtilen hususların tamamen ortadan kaldırılacağı ifade edilmiştir. Kamu idaresi cevabından Vergi Dairelerinden güncel verilerin alındığı anlamı çıkmamaktadır. Zabıta Müdürlüğü ve Gelir Servisinin koordineli çalışmasının yanısıra Vergi Dairelerinden alınacak güncel işletme bilgileriyle de söz konusu çalışmanın desteklenmesi önemlidir.
Vergi Dairesinden alınacak listeye istinaden 1319 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca söz konusu meskenler için yeni duruma göre emlak vergisi bildirimi verilmesi ve meskenlerin iş yeri olarak kullanılmaya başlandığı tarihi izleyen bütçe yılından itibaren iş yerlerine ait oran üzerinden vergilendirilmesi ile söz konusu yerlerden çevre temizlik vergisinin iş yeri olarak alınması için gerekli işlemlerin yapılması gerekir.