| ÖZET: İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı ile muhasebe biriminin kayıtları arasında uyuşmazlık bulunduğu görülmektedir. Bulunan uyumsuzluklar, izin verilen yerlere ilişkin alacak tutarları, tahsil edilemeyen alacak tutarları ve izne konu edilen alanlar içindeki kiraya verilen yerlere ilişkin alacak tutarları ile ilgilidir. Bu konularla ilgili olarak yapılan tablolarda, İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı kayıtları ile muhasebe biriminin kayıtları arasında 2021 Yılında oluşan uyuşmazlıklar sıralanmaktadır. Kurumun cevabında bulgu konusu hususun ortadan kaldırıldığına ilişkin herhangi bir açıklama ya da ek mevcuttür. Bu itibarla, izin verilen yerlere ilişkin olarak İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı ile muhasebe kayıtları arasında bulunan uyumsuzlukların giderilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İzin ve İrtifak Alacakları ile İzne Konu Edilen Alanlar İçindeki Kiralamalara İlişkin Alacak Tutarlarında Birimler Arasında Uyuşmazlık Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı kayıtları ile muhasebe biriminin kayıtları arasında izin ve irtifak alacaklarının tahakkuku ve tahsilatı ile izne konu edilen alanlar içindeki kiraya verilen yerlere ilişkin alacak tutarları konusunda uyuşmazlık bulunduğu görülmüştür.
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16, 17 ve 18’inci maddelerine göre orman sayılan alanlarda izinler verilmekte ve bunların karşılığında gelir elde edilmektedir.
Ayrıca aynı Kanun’un 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında; genel bütçe kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarına bu madde kapsamında verilen izinlerden bedel alınmayacağı; ancak bedelsiz izne konu tesisler de dâhil olmak üzere tesislerin, izin sahibince üçüncü kişilere kiralanması halinde orman sayılan alana isabet eden kira bedelinin yüzde ellisinin her yıl Orman Genel Müdürlüğü bütçesine gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına izin sahibi tarafından yatırılacağı ifade edilmektedir.
Anılan Kanun’un Ek 11’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise; Kanunun 17’nci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında, turizm izinleri dışındaki izinlere konu tesislerin izin sahibince üçüncü kişilere kiralanması halinde; orman sayılan alana isabet eden kira bedelinin yüzde ellisinin her yıl Orman Genel Müdürlüğü özel bütçe hesabına izin sahibi tarafından yatırılacağı belirtilmektedir.
30.11.2021 tarih ve 31675 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Orman Kanunu’nun 17’nci Maddesinin Üçüncü Fıkrasının Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in “İzne konu tesislerin kiraya verilmesi” başlıklı 27’nci maddesinin dördüncü fıkrasında ise; kira bedelinin aylık ödenmesi halinde aylık kira bedelinin oniki ile çarpılarak bulunan bedelin yüzde ellisinin kira sözleşmesinde belirtilen ilk kira ödeme tarihinden itibaren en geç bir ay içinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Orman sayılan alanlarda verilecek izinlere ait iş ve işlemleri yürütme görevi İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığınca yerine getirilmektedir. Mevcut mali sisteme göre bu tür alacakların öncelikle ilgili birim tarafından belirlenmesi, belirlenen bu alacağın muhasebe birimlerince tahakkukunun sağlanması ve bu alacaklar konusunda birimlerin kayıtlarının tutarlı olması gerekmektedir.
Ancak, OGM tarafından izin verilen yerlere ilişkin olarak İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının tahakkuk eden alacak tutarları, tahsil edilemeyen alacak tutarları ve izne konu edilen alanlar içindeki kiraya verilen yerlere ilişkin alacak tutarları muhasebe biriminin kayıtlarıyla uyuşmamakta olup, aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablo 5: İzin Verilen Yerlerin Alacak Tahakkukları (2021 Yılı)
| Sıra No |
BSölge Müdürlüğü | İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (a) |
Muhasebe Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (b) |
Tahakkuk Eden Alacak Tutarı Farkı (TL) (a-b) |
| 1 | İstanbul | 336.051.088,51 | 338.894.924,76 | -2.843.836,25 |
| 2 | Mersin | 119.304.091,00 | 121.121.252,26 | -1.817.161,26 |
| 3 | Zonguldak | 63.465.943,09 | 88.643.841,94 | -25.177.898,85 |
Tablo 6: Tahsil Edilemeyen İzin ve İrtifak Alacak Tutarları (2021 Yılı)
| Sıra No |
Bölge Müdürlüğü | İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı Kayıtlarına Göre Tahsil Edilemeyen Alacak Tutarı (TL) (a) |
Muhasebe Göre Tahsil Alacak Tutar | Kayıtlarına Edilemeyen i (TL) (b) | Tahsil Edilemeyen Alacak Tutarları Farkı (TL) (a-b) |
| 1 | Mersin | 50.976.625,00 | 38.518.986,58 | 38.518.986,58 | 12.457.638,42 |
Tablo 7: İzne Konu Edilen Alanlarda Kiraya Verilen Yerlere İlişkin Alacak Tutarları (2021 Yılı)
| Sıra No | Bölge Müdürlüğü |
İzin ve İrtifak Dairesi Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (a) |
Muhasebe Kayıtlarına Göre Tahakkuk Eden Alacak Tutarı (TL) (b) |
Tahakkuk Eden Alacak Tutarları Arasındaki Fark (TL) (a-b) |
|
| 1 | Antalya | 232.096,00 | 0,00 | 232.096,00 | |
| 2 | Bursa | 192.949,21 | 0,00 | 192.949,21 | |
| 3 | İzmir | 96.833,13 | 0,00 | 96.833,13 | |
| 4 | Mersin | 373.004,54 | 394.615,62 | -21.611,06 |
Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, sözkonusu birimler arasındaki farkın gerekçelerini belirtmekte ve bulguda yerverilen tespitlere katılmaktadır. Orman Bölge Müdürlüklerinin bu konuda verilen talimatlara uygun olarak eşgüdüm halinde çalıştığı ve ORBİS’in Bütünleşik Mali Yönetim Bilişim Sistemi ile entegrasyonunun sağlanmasıyla bulguda bahsedilen uyumsuzlukların ortadan kalkacağı ifade edilmektedir. Ancak kurum cevabında bulgu konusu hususun tamamen ortadan kaldırıldığına ilişkin herhangi bir açıklama ya da ek mevcut değildir.
Bu itibarla, izin verilen yerlere ilişkin olarak İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı ile muhasebe kayıtları arasında yukarıdaki tablolarda belirtilen uyumsuzlukların giderilerek kurumun mali tablolarının doğru, güvenilir ve gerçeğe uygun bilgi üretmesinin sağlanması gerekmektedir.