|
ÖZET: İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bedelsiz gayrimenkul tahsisi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde incelenmiştir. Raporda, belediye şirketinin mülkiyetinde olmayan bir binayı kiralayarak, İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne tahsis ettiği belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre, belediye şirketleri ayrı bir tüzel kişilik olarak kâr amacıyla kurulmuş organizasyonlardır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik, tahsisi kamu idareleri arasında düzenlemekte ve belediye şirketlerini bu kapsamda değerlendirmemektedir.
Yapılan incelemelerde, şirketin Umurbey Mahallesi’nde kiraladığı binanın 2020 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne tahsis edildiği ve bu süreçte toplam 1.155.596,49 TL kira bedeli ödendiği tespit edilmiştir. 2024 yılı itibarıyla bedelsiz tahsisin sona erdiği, ancak kiraların ödenmeye devam ettiği görülmüştür. Şirketin yönetim kurulu üyeleri ve diğer görevlilerinin, Sayıştay Denetim Raporu gerekliliklerini yerine getirmediği sonucuna varılmıştır. İZENERJİ AŞ’nin hukuken kamu kurumu olarak değerlendirilmemesi, şirketin üçüncü taraflarla olan ilişkilerinde dikkatli davranma yükümlülüğünü beraberinde getirmektedir. Gelecekte, tahsis edilen gayrimenkul için ödenen kira bedellerinin faiziyle birlikte tahsil edilmesi ve kiraların düzenli olarak ödenmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İzmir Büyükşehir Belediyesine Bedelsiz Olarak Gayrimenkul Tahsisi Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin kendi mülkiyetinde olmayan, üçüncü bir taraftan kiraladığı ve depo olarak kullandığı binanın İzmir Büyükşehir Belediyesinin Meclis Kararı doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediyesinin kullanımına bedelsiz olarak tahsis edildiği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında kurulan belediye şirketlerinin belediyelerden ayrı bir tüzel kişiliği bulunmakta olup, ilgili şirketler kâr elde etme gayesiyle kurulmuş bir organizasyondur.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinde tahsis kavramı mülkiyeti kendilerinde kalması koşuluyla kamu idarelerince, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazların, birbirlerine veya köy tüzel kişiliklerine; Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin ise, Maliye Bakanlığınca hizmetin devamı süresince kamu idarelerinin veya köy tüzel kişiliklerinin bedelsiz olarak kullanımına bırakılması olarak ifade edilmiştir. Aynı maddede kamu idarelerinden kastın tahsis açısından, Yönetmelik ekindeki idareler ile kendilerine tahsis yapılması açısından köy tüzel kişilikleri olduğu belirtilmiş olup, Yönetmelik ekinde yer alan idareler arasında genel bütçe kapsamındaki idareler, özel bütçeli idareler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler gösterilmiştir. Mahalli idareler kavramının içerisine ise belediyeler tarafından kurulan şirketler dahil edilmemiştir.
Dolayısıyla tahsis kavramı kamu idareleri arasında ilgili Yönetmelik ekinde sayılan kurumlar arasında gerçekleşebilecek bir husus olup, belediye şirketleri tarafından kiralanan taşınmazların bedelsiz olarak başka bir şirketin veya kamu kurumunun kullanımına bırakılması hukuken doğru bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, Şirketin Umurbey Mahallesi, … numaralı adreste depo olarak 01.08.2011 tarihli kira sözleşmesi ile üçüncü bir kişiden kiralamış olduğu binayı 16.07.2020 tarihli ve 57 karar numaralı yönetim kurulu kararı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne tahsis edilmiştir.
Belediyeye tahsis edildiği 2020 yılından 2023 yıl sonuna kadar kiralanan gayrimenkul için Şirket tarafından 904.518,09 TL brüt kira ödemesi yapılmıştır.
2024 yılı itibariyle Şirketin Büyükşehir Belediyesine yapmış olduğu bedelsiz gayrimenkul tahsisinin 13.08.2024 tarihi itibariyle sonlandırıldığı, ancak bu tarihe kadar olan kira bedellerinin Şirket tarafından ödendiği görülmüştür. Şirket yönetim kurulu üyeleri ile diğer görevlilerinin 2023 yıl sonuna kadar 904.518,09 TL, 01.01.2024-13.08.2024 tarih aralığında ise 251.078,40 TL olmak üzere toplam 1.155.596,49 TL tutarında bedelin şirket kaynaklarından ödenmesini sağlamalarından olayı, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporunun gereğini yerine getirmedikleri sonucuna varılmıştır.
İZENERJİ AŞ’nin 6102 sayılı Kanun kapsamında kurulan ve ayrı bir tüzel kişiliğe sahip belediye şirketi olması, hukuken kamu kurumu sayılmaması, Şirketin üçüncü taraflar ile olan ilişkilerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme, şirket menfaatlerinin korunması hususunda dikkat ve özen gösterilmesi yükümlülüğü bulunmaktadır.
Büyükşehir Belediyesine bedelsiz tahsis edilen binaya ilişkin bugüne kadar ödenen 1.155.596,49 TL kira bedellerinin faizi ile birlikte tahsil edilmesi ve bundan sonraki süreçte ilgili kiraların tahsis yapılan tarafından ödenmesi konusunda düzeltici adımların atılması gerekmektedir.