İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’den Yapılan Mal Alımlarının Şirket Tarafından Üçüncü Kişilerden Sağlanarak Üniversiteye Fatura Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’den Yapılan Mal Alımlarının Şirket Tarafından Üçüncü Kişilerden Sağlanarak Üniversiteye Fatura Edilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite

Üniversitenin geliştirdiği ve marka olarak tescil ettirdiği Üniversite Bilgi Yönetim Sistemi Projesinin yanı sıra Üniversite Bulut Bilişim ve Ulusal Açık Ders Malzemeleri Üretimi ve Paylaşımı Projelerine ait yazılım mal alımlarının, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi birinci fıkrası (b) bendi kapsamında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) AŞ’den temin edildiği ancak anılan Şirketin alımları dışarıdan tedarik ettiği tespit edilmiştir.

08.05.2024 tarihli ve 2024/17 toplantı No.lu Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile Üniversitenin geliştirdiği ve marka olarak tescil ettirdiği Üniversite Bilgi Yönetim Sisteminin yanı sıra Bulut Bilişim Projesi, Yükseköğretim Mekanları Yatırım Karar Destek Sistemi Projesi, Ulusal Açık Ders Malzemeleri Üretimi ve Paylaşımı projeleri ile bundan sonra geliştirilecek ve yürütülecek projelerin, geliştirme, bakım, yükleniciliğini yapmak, ticarileştirme faaliyetlerini yapmak, satış vb. işlemler için Üniversitenin çıkarmış olduğu Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Yönergesi’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (k) bentlerindeki fikri ürün ve ticarileştirme tanımları esas alınarak, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ eş yetkili olarak yetkilendirilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Teknoloji Transfer Ofisi” başlıklı Ek Madde 32’sinde yükseköğretim kurumlarının; Ar-Ge ve yenilikçilikle ilgili olarak kamu ve özel sektör ile iş birliği yapmak, üretilen bilgi ve yapılan buluşları fikri mülkiyet kapsamında koruma altına almak ve uygulamaya aktarmak üzere Teknoloji Transfer Ofisleri kurabilecekleri hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Ofiste 4857 sayılı Kanun’a tabi olarak işçi statüsünde personel istihdam edileceği ve yabancı uyruklu personel çalıştırılabileceği, Ofis faaliyetlerinde hizmetine ihtiyaç duyulan öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumlarının izni ile sürekli veya yarı zamanlı olarak çalıştırılabileceği, Ofisler ile bunların yürüttükleri faaliyetler hakkında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağı, Ofisin teşkili, görevleri, yönetimi, yükseköğretim kurumuyla ilişkisi ile çalışma usul ve esasları ve tasfiyesine ilişkin hususların Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

2547 sayılı Kanun’un Ek Madde 32’sine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin;

-“Teknoloji Transfer Ofisinin teşkili” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında; öğretim elemanları tarafından yükseköğretim kurumlarında üretilen bilgi ve yapılan buluşları ticarileştirmek amacıyla yükseköğretim kurumu yerleşkelerinde veya yükseköğretim kurumunun ortağı olduğu Teknoloji Geliştirme Bölgeleri içerisinde TTO kurulacağı, dördüncü fıkrasında; TTO çalışanlarının işçi, yabancı uyruklu personel veya ofis faaliyetlerinde hizmetine ihtiyaç duyulan, sürekli veya yarı zamanlı görevlendirilen öğretim elemanlarından oluşacağı,

-“Teknoloji Transfer Ofisinin yönetimi ve yükseköğretim kurumuyla ilişkisi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; TTO yönetim kurulunun, rektör veya araştırmadan sorumlu rektör yardımcısı ve üniversite senatosunun seçeceği TTO faaliyetleri ile ilişkili deneyimi olan en az altı öğretim üyesinden oluşacağı, ikinci fıkrasında; TTO yönetim kurulu başkanının, rektör veya araştırmadan sorumlu rektör yardımcısı olacağı, üçüncü fıkrasında TTO yönetim kurulunun, TTO tam zamanlı çalışanlarından birini TTO müdürü/yöneticisi olarak atayacağı,

hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince TTO şirketleri, üniversiteler tarafından belirli koşulların yerine getirilmesi ile öğretim elemanları tarafından yükseköğretim kurumlarında üretilen bilgi ve yapılan buluşları ticarileştirmek amacıyla kurulmaktadır.

Oysa denetlenen Üniversitede 19 Mart 2024 tarihinde Türkiye Ticaret Sicilinde tescil olunduğu ilan edilen TTO; henüz personel anlamında yapılandırmasını tamamlamayan, bir genel müdür ve Üniversiteden görevlendirilen bir kişi dışında personeli bulunmayan ve dolayısıyla Üniversite tarafından eş yetkilendirme yetkisi verilse de projelerle ilgili işleri yapamayacak durumda olan bir şirkettir. Ayrıca gerek 2547 sayılı Kanun’un Ek madde 32’si gerekse bu maddeye dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe girmiş olan Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin TTO’ların görevleriyle ilgili 6’ncı maddesi hükümleri bir arada değerlendirildiğinde; üniversite içerisinde üretilen bilgi ve buluşları fikri mülkiyet kapsamında koruma altına almak ve uygulamaya aktarmak, üniversite içi şirketleşme ve girişimcilik hizmetleri vermek ve bu kapsamda destek olmak TTO’ların görevleri arasındayken bulgu konusu işlerde gerekli ve yeterli alt yapı ve personel olmadan Üniversitenin sağladığı yazılım alt yapısı ve mali kaynaklar kullanılarak yazılım işlerinin üçüncü kişilere yaptırılması görevi mevzuatta sayılmamıştır.

Üniversitede yürütülen denetimlerde;

– Sözleşme tutarı KDV hariç 1.500.000,00 TL, sözleşme tarihi 13.06.2024, işe başlama ve bitirme tarihleri 14.06.2024-15.12.2024 (185 gün), işin tamamlanma tarihi 20.09.2024 olan “Ulusal Açık Ders Malzemeleri Üretimi ve Paylaşımı Projesi Yazılım Alımı” (mal alımı)

– Sözleşme tutarı KDV hariç 9.700.000,00 TL, sözleşme tarihi 04.07.2024, işe başlama ve bitirme tarihleri 04.07.2024-15.12.2024 (181 gün), tamamlanma tarihi 01.10.2024 olan “Üniversite Bilgi Yönetim Sistemi Altyapı Dönüşüm Projesi Faz 2, Çağrı Merkezi Entegrasyonu, Meksis Projesi Yazılım Alımı” (mal alımı)

-Sözleşme tutarı KDV hariç 16.666.000,00 TL, sözleşme tarihi 30.10.2024, işe başlama ve bitirme tarihleri 30.10.2024-15.12.2024 (46 gün), tamamlanma tarihi 13.12.2024 olan Üniversite Bilgi Yönetim Sistemi Yaygınlaştırma Kapsamında Entegrasyon Yazılımı Alımı” (mal alımı),

olmak üzere toplam 27.866.000,00 TL’lik alımın tamamı TTO AŞ’ye “Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması” gerekçe gösterilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında yaptırılmakla birlikte; Şirketin gelir ve gider bilgileri incelendiğinde Üniversite özel bütçesinden 33.439.200,00 TL, döner sermaye bütçesinden ise 7.196.880,00 TL olmak üzere toplamda 40.638.080,00 TL kaynak sağladığı, bir şirketten 1.950.000,00 TL ve diğer şirketten 34.266.000,00 TL tutarlarında alım yaparak projeler kapsamındaki işlerin Üniversiteye teslim edildiği, dolayısıyla daha önce yazılım mal alımları Üniversite tarafından temin edilirken TTO AŞ’nin alım konusu ihtiyaçları karşılayacak ne teknik ne de personel kapasitesi olmadığı halde bu Şirkete işlerin verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İdaresi tarafından; TTO AŞ’nin kuruluş ve geliştirme aşamasında işin devamlılığını sağlamak adına bir kısım mal alımları yapılmasının büyüme odaklı strateji olarak değerlendirilmesi gerektiği, atıl kapasite yaratmamak adına yeterli personel sayısına zamanla ulaşabilmek için başlarda personel istihdam edilmediği, mevcut durumda Şirketin ihtiyaçları doğrultusunda işgücü teminine gidildiği, Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesindeki uyarınca üniversite öğretim elemanlarının sürekli veya yarı zamanlı görevlendirilebileceği nazara alındığında üniversite bünyesinde, öğretim üyelerinin desteği ile de tek kaynak olarak projeleri yürütebilecek nitelikte olunduğu, Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde görevleri arasında “Ar-ge ve yenilikçilikle ilgili olarak kamu ve özel sektör ile işbirliği yapmak” bulunan TTO’ların özel sektörden mal ve hizmet alabilecekleri, zamanla büyüyen TTO AŞ bünyesinde şu an 19 personel istihdam edildiği, TTO AŞ’nin Üniversitenin ihtiyaçlarına cevap verdiği gibi ilerleyen süreçlerde Şirketin kendi öz kaynakları ile projeleri yürütmesinin hedeflendiği ifade edilmiştir.

Kamu İdaresi her ne kadar TTO AŞ tarafından alım konusu yazılım mal alımlarının başka firmalardan temin edilmesine gerekçe olarak Şirketin kuruluş ve geliştirme aşamasında personel açısından atıl kapasite yaratılmamasının amaçlandığını, Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği’nde TTO’ların özel sektör ile işbirliği yapabilecekleri hükmünden hareketle anılan Şirketin özel sektörden alım konusu yazılımları temin ettiğini, zamanla büyüyen Şirkette şu an 19 personel istihdam edildiğini ifade etmişse de Üniversitenin sahip olduğu yazılımları kullanma hakkının Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile yine Üniversite tarafından 2024 yılı başlarında kurulan TTO AŞ’ye verilerek anılan Şirkete sadece gerçek ya da tüzel kişinin alım konusuyla ilgili özel bir hakka sahip olması statüsü sağlanması, Üniversite yatırım bütçesinde yer verilen projelerin yazılım geliştirme süreçlerinin denetim yılına esas işlerde gerekli personele sahip olmayan bu şirket tarafından dışarıdan satın alma yoluyla gerçekleştirilmesi ve denetlenen Üniversiteye teslimi; 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun dayanak alınarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Teknoloji Transfer Ofisi Yönetmeliği hükümleriyle sağlanmak istenen amacı karşılamamaktadır.

Sonuç olarak; Üniversitenin yazılımlarla ilgili mal alımlarının, özel bir hakka sahip olduğu gerekçesiyle temin edildiği İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’nin bu alımları dışarıdan temin ederek Üniversiteye faturalandırmasının yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin amacıyla bağdaşmadığı değerlendirilmektedir.