|
ÖZET: Kadınlar ve çocuklar için zorunlu olan konukevlerinin açılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi gereğince, büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, bu konukevlerini açmakla yükümlüdür. Ayrıca, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un ilgili yönetmeliği, konukevlerinin özellikleri ve çalışma esaslarını belirlemektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini göstermektedir.
Kadın konukevleri, şiddete maruz kalan kadınların güvenli bir ortamda barınmasını sağlamakta ve onlara çeşitli destek hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmetler arasında güvenlik, danışmanlık, tıbbi destek, maddi yardım, kreş ve mesleki eğitim yer almaktadır. Kamu idaresi, 2023 yılında yaşanan deprem nedeniyle bazı hizmetlerin aksadığını belirtmiş, ancak gelecekte kadın ve çocuklar için konukevlerinin açılmasının planlandığını ifade etmiştir. Belediyelerin bu yükümlülükleri yerine getirmemesi, şiddet mağduru kadınlar ve çocukların güvenli barınma imkânına erişimini kısıtlamakta ve hayati risklerini artırmaktadır. Konukevleri, yalnızca barınma sağlamakla kalmayıp, kadınların sosyal ve ekonomik bağımsızlık kazanmalarına da katkıda bulunmaktadır. Bu nedenle, belediyelerin mevzuata uygun olarak kadın konukevleri açması ve işletmesi büyük bir önem taşımaktadır. |
BULGU: Kadınlar ve Çocuklar İçin Açılması Zorunlu Olan Konukevlerinin Açılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kanun hükümlerine göre idare tarafından kadınlar ve çocuklar için açılması zorunlu konukevinin açılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin a bendine göre; büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un “Yönetmelik” başlıklı 22’nci maddesine dayanılarak çıkarılan Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik’te, konukevlerinin taşıması gereken özellikler ile konukevlerinin çalışma esasları gibi hususlar detaylı olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, Yönetmeliğin “Konukevinin çalışma esasları ve temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesi uyarınca, büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’i geçen belediyeler, ihtiyaca cevap verebilecek nitelik ve sayıda kadın konukevi açmakla yükümlüdür. Belediye tarafından bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hem ilgili Yönetmeliğe hem de 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
Yapılan incelemelerde, idare tarafından kadınlar ve çocuklar için açılması zorunlu olan bir konukevinin bulunmadığı görülmüştür.
Kadın konukevleri, fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik ve sözlü şiddete uğrayan kadınların güvenli bir ortamda barınmasını sağlamak ve psiko-sosyal ile ekonomik sorunlarının çözümüne destek olmak amacıyla hizmet veren yatılı sosyal hizmet kuruluşlarıdır. Bu kuruluşlar, kadınların beraberindeki çocuklarıyla birlikte temel ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra güvenlik, danışmanlık, tıbbi destek, geçici maddi yardım, kreş, mesleki eğitim ve sosyal uyum süreçlerine yönelik çeşitli hizmetler sunmaktadır.
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, 06.02.2023 tarihinde ilde deprem yaşanması sebebiyle Kadın Meslek Edindirme Merkezlerinin hasar alması ve 17.05.2024 tarihli Resmi Gazetede belirtilen Tasarruf Tedbirleri kapsamında 2024/7 nolu Genelge gereğince işlem yapılamamış fakat bir sonraki ilgili Kanun ve yönetmelik ölçüsünde bütçe dönemi içerisinde Kadın ve Çocuklar için zorunlu olan Konukevi açılmasının planlandığı bildirmiştir.
Belediyelerin kadın konukevi açma yükümlülüğünü yerine getirmemesi, şiddet mağduru kadınların ve çocuklarının güvenli barınma imkânına erişimini engellemekte, hayati risklerini artırmakta ve şiddet döngüsünü devam ettirmektedir. Konukevleri yalnızca barınma sağlamakla kalmayıp, kadınların sosyal ve ekonomik bağımsızlık kazanmalarına da destek olmaktadır. Bu nedenle, belediyelerin mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirerek nüfus ve ihtiyaç durumuna uygun kapasitede kadın konukevleri açması ve işletmesi gerekmektedir.