|
ÖZET: Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kadro dağılım cetvellerinin incelenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporları çerçevesinde önemli bulgular ortaya koymuştur. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile oluşturulan kadroların, merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatları arasında dağılımında, belirlenen unvan ve derecelere göre memur çalıştırılmasında uyumsuzluklar tespit edilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 33. maddesi, kadrosuz memur çalıştırılamayacağını belirtirken, aynı zamanda kadroların düzenlenmesinin de bu kararnamede yer alan esaslara uygun olması gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sonuçları, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kadro dağılım cetvellerinin, bütçe kanununa göre tahsis edilen ödeneklerle uyumlu bir şekilde yapılmadığını göstermektedir. Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sistemi (KPHYS) ile yapılan karşılaştırmalarda, memurların çalıştıkları birimlerde, kadro dağılım cetvellerinde belirtilen sayıların üzerinde ödemeler yapıldığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, memurların yükselme imkanlarının kısıtlandığı ve gerekli boş kadro derecelerinin sağlanmadığı anlamına gelmektedir. Sonuç olarak, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kadro dağılım cetvellerinin, bütçe kanununa uygun olarak düzenlenmesi, memurların kazanılmış hak terfi tarihlerinden önce gerekli değişikliklerin yapılması ve derece terfileri için gereken boş kadroların atanması gerekmektedir. Bu adımlar, memurların haklarının korunması ve hizmetin etkinliğinin artırılması açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Kadro Sınıf ve Dereceleri Üzerinde Memur Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Tarım ve Orman Bakanlığının kadro dağılım cetvellerinin incelenmesinde; Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ihdas edilen kadroların yurtiçinde merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatlarında birimler itibarıyla dağıtılan cetvellerde yer alan birimlerin unvan ve derecelere göre merkez ve taşradaki sayıları ile kamu bilgi sisteminden alınan memur maaş ödemelerindeki derecelerin üzerinde memur çalıştırıldığı görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kadroların Tespiti” başlıklı 33’üncü maddesine göre; Kadrosuz memur çalıştırılamayacağı ve kadroların Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde gösterildiği şekilde düzenleneceği belirtilmiştir. Aynı Kanununun 147’nci maddesinin (A) fıkrasına göre, “Aylık: Bu Kanuna göre kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı ifade eder.”
10.07.2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 No.lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 410-440’ıncı maddelerinde Tarım ve Orman Bakanlığı teşkilat ve görevleri düzenlenmiş olup, Kararname’nin “Teşkilat” başlıklı 411’inci maddesine göre, Tarım ve Orman Bakanlığının merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşacağı düzenlenmiştir. 412’nci maddesinde hizmet birimleri sayılmış olup, 413-433 maddelerde bu hizmet birimlerinin görevleri düzenlenmiş, “Taşra teşkilatı” başlıklı 434’üncü maddesinde ise; “(1) Bakanlık taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir. (2) Bu bölümün eki listelerde yer alan kuruluşlar doğrudan Bakanlığın merkeze bağlı taşra teşkilatı kuruluşlarıdır.” hükümleri yer almaktadır. “Kadrolar” başlıklı 438’inci maddesi ise; “(1) Kadroların tespiti, ihdası, kullanımı ve iptali ile kadrolara ilişkin diğer hususlar, Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine göre düzenlenir.” şeklindedir.
10.07.2018 tarihinde yürürlüğe konulan 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait kadro ve pozisyonların ihdası, iptali ve kullanılmasına dair esas ve usulleri düzenlenmiş olup, “Kadro ihdası” başlıklı 5’inci maddesine göre bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin kapsamına giren kurum ve kuruluşların kadrolarının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ihdas edileceği,
“Kadroların Dağılımı” başlıklı 6’ncı maddesine göre; Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen kadroların, eklendikleri tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kurum ve kuruluşlarca unvan, sınıf, derece ve adet belirtilmek suretiyle, yurtiçinde merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatlarında birimler itibariyle, yurtdışında ise toplam sayı olarak dağılımının yapılacağı,
Birinci fıkraya göre yapılan kadro dağılımı incelenmek üzere kamu personeli bilgi sisteminin ilgili alanına kaydedileceği ve bu kadroların dağılımlarının Cumhurbaşkanlığınca onaylanmasını müteakip kullanılabileceği ve bu dağılımdan sonra kadrolarda yapılacak birim değişikliklerinde de aynı usule uyulacağı ve ihdas edilen veya değiştirilen kadroların, bunlara ilişkin dağılım cetvellerinin onaylandığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere kullanılacağı,
“Kadroların Değişimi” başlıklı 7’nci maddesine göre ise; Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşlara verilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen dolu kadrolarda derece değişikliğinin Cumhurbaşkanlığınca yapılacağı,
Kurum ve kuruluşlara verilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen kadrolardan boş olanların; hizmetlerinin ifası için ihtiyaç duyulan kadroların karşılanması amacıyla sınıf, unvan ve derecelerinin değiştirilmesinin ve iptalinin Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kurum ve kuruluşun veya bakanlığın talepleri üzerine yapılacağı düzenlenmiştir.
Yukarıdaki bahsedilen mevzuat birlikte değerlendirildiğinde, memurların çalıştırılması boş bir kadronun bulunması ve bu kadroya atanması şartlarına bağlıdır. Bununla birlikte, mevzuatta hizmetlerinin ifası için ihtiyaç duyulan kadroların karşılanması amacıyla sınıf, unvan ve derecelerinin değiştirilmesinin ve iptalinin Cumhurbaşkanlığınca onaylanmasına bağlıdır. Demek oluyor ki; Kadro ihdası için, harcama birimleri itibariyle sınıf, unvan ve derecelerin adetlerinin belirtilmesi gerekir. Dolayısıyla, birimlere dağıtılan bu cetvellerde derece ve adetlerine riayet etmek şarttır.
Cumhurbaşkanlığınca ihdas edilen veya değiştirilen kadro cetvellerinin incelenmesinde; Tarım ve Orman Bakanlığının Kadro Dağılım Cetvellerinin, Bütçe Kanununa göre kendisine ödenek tahsis edilen birimlerine (ilçe müdürlüklerine) göre dağıtılmadığı,
Memurlara ödenen aylık cetvellerinin karşılaştırılması sonucunda, memurların çalıştıkları birimlerde; Kadro Dağılım Cetvelleri ile Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sisteminden (KPHYS) alınan ödeme bilgileri karşılaştırılmış olup; Sınıf, unvan ve derecelerine göre dağıtılmış kadro sayılarının üzerinde ödemede bulunulduğu bir başka deyişle görevli bulundukları birimde yükselebilecekleri bir boş kadro derecesi bulunmaksızın memur çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Uygulamanın 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 67’nci maddesinin “Diğer şartları taşımakla birlikte üst derecelerde (…)143 kadro olmadığı için derece yükselmesi yapamayan memurların kazanılmış hak aylıkları, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri dereceyi aşmamak şartıyla işgal etmekte oldukları kadroların üst derecelerine yükseltilir” hükmü gereğince derece terfi yapılan memurların kazanılmış hak aylık derecelerinden ödenmesi mümkün bulunduğundan bu personel için herhangi bir atama işlemine tabi tutulmadıkları ve bu kadrolar için ihtiyaç duyulan yeni derece değişikliklerinin de yapılmamasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kadro dağılım cetvellerinin;
– Bütçe Kanununa göre kendisine ödenek tahsis edilen birimlerine (ilçe müdürlüklerine) göre dağıtılması,
– Bakanlık Birimlerince ihtiyaç duyulan kadro derecelerinin kendi sınıf ve unvanlarında çalışan memurların kazanılmış hak terfi tarihlerinden önce değişliklerinin yapılması,
– Çalışan memurların derece terfilerinde gerekli olan boş kadroya atama işlemlerinin gerçekleştirilmesi,
sağlanmalıdır.