|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemede, Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı’na aktarılan katılım paylarının, Kamu İdareleri Payları Hesabı’nda izlenmediği belirlenmiştir. 5449 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca, belediyelerin bütçe gelirleri üzerinden kalkınma ajanslarına aktarılması gereken pay oranı, Bakanlar Kurulu kararıyla binde beş olarak belirlenmiştir. Ancak, 2024 yılında söz konusu payın 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı’na kaydedilmeden doğrudan gider olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde, bu payların nasıl muhasebeleştirileceği açıkça belirtilmiştir. Yönetmelik çerçevesinde, alacak ve borç kayıtlarının nasıl yapılacağına dair düzenlemeler mevcuttur. Ancak, yapılan işlemler sonucunda 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı ile 630 Giderler Hesabı arasında hatalı bilgi oluşmuştur. Kamu İdaresi, bu payların doğru bir şekilde izleneceğini belirtmiş olsa da, 2024 yılı mali tablolarında bu hatanın düzeltilmesi mümkün görünmemektedir. Sonuç olarak, kalkınma ajansı paylarının muhasebe kayıtlarının, ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini sağlamak açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Kalkınma Ajansı Payının Kamu İdareleri Payları Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından Batı Karadeniz Kalkınma Ajansına aktarılan katılım paylarının 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Gelirler ve yönetilecek fonlar” başlıklı 19’uncu maddesinde, ajanslara, belediyelerin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında payın haziran ayı sonuna kadar cari yıl bütçesinden aktarılacağı belirtilmiştir. Aynı maddede, Bakanlar Kurulunun belediyeler için belirlenen oranı yarısına kadar indirmeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu yetki doğrultusunda Bakanlar Kurulunun 2011/2168 sayılı kararı ile bu oran yarıya indirilmiş ve belediyelerin bütçe gelirleri üzerinden kalkınma ajanslarına aktaracakları pay oranı binde beş olarak belirlenmiştir. 02.07.2018 tarih ve 703 sayılı KHK’nin 75’inci maddesiyle, bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Hesaplanan ve ödenen payın nasıl muhasebeleştirileceği ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde gösterilmiştir. Yönetmelik’in 276’ncı maddesinde;
“Bu hesap, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılır.”
Hesabın işleyişini düzenleyen 277’inci maddesinde ise;
“Kamu idareleri payları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
Bütçe geliri olarak tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Mahalli İdareler 2024 Yılı Detaylı Hesap Planı’nın Kamu İdare Payları Hesabı yardımcı hesap kodlarında, kalkınma ajansları payları (363.99.10)ayrı bir yardımcı hesap olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında, Belediyetarafından Batı Karadeniz Kalkınma Ajansına aktarılan 143.787,01 TL payın 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, muhasebe işlemleri nedeniyle mali tablolarda yer alan 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı ile 630 Giderler Hesabının hatalı bilgi içermesine yol açılmıştır.
Kamu İdaresinin cevabında, Kalkınma Ajansı paylarının Kamu İdareleri Payları hesabında izlenmesinin sağlanacağı ifade edilmiştir. Ancak, 2024 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Kalkınma Ajansı Paylarına ilişkin muhasebe kayıtlarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.