BULGU: Kalkınma Ajansı Payının Kamu İdareleri Payları Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Kamu idaresi tarafından Kalkınma Ajansına ödenen katılım payının 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Gelirler ve yönetilecek fonlar” başlıklı 19’uncu maddesinde; ajanslara, il özel idareleri için bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden tahsisi mahiyetteki gelirler ile genel ve özel bütçeli kuruluşlardan alınan yardım kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında payın cari yıl bütçesinden aktarılacağı, Cumhurbaşkanı’nın il özel idareleri için belirlenen oranı yüzde beşe kadar yükseltmeye ya da bu Kanun’da belirlenen oranına kadar indirmeye yetkili olduğu belirtilmiştir.
Hesaplanan ve ödenen payın nasıl muhasebeleştirileceği ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde gösterilmiştir. Yönetmelik’in, 363 Kamu İdare Payları Hesabı ile ilgili 276 ve 277’nci maddelerinde; hesabın bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı, bütçe geliri olarak tahsil edilip özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak yazılırken 630 Giderler Hesabına borç yazılacağı, kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarların ise bu hesaba borç ve ilgili hesaplara alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı belirtildiğinden, 5449 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi gereği ödenmesi gerekli olan katılım paylarının bu hesapta muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemelerde Kamu idaresi tarafından Oran Orta Anadolu Kalkınma Ajansına ilişkin 2024 yılı payı olan 5.415.396,00 TL, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına borç, 830 Bütçe Giderleri Hesabı ile 102 Banka Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle aktarılmıştır. Bugüne kadar bu yöntemin izlenmesi sonucu Ajansa aktarılan toplam 13.237.871,25 TL 241 no’lu Hesapta izlenmiştir.
Oysa yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü gereğince, ilgili yıl hesaplanan pay tutarı olan 5.415.396,00 TL’nin 630 hesabına borç 363 Hesabına alacak kaydedilmesi ve bilahare Ajansa gönderildiğinde de 363 hesabına borç ve ilgili hesaplara alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Bu durum Mali tablolarda 241 Hesabının 13.237.871,25 TL fazla, 630 Hesabının da 5.415.396,00 TL eksik gözükmesine sebebiyet vermiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgumuza iştirak edilmiş olup 2025 yılına ait Kalkınma Ajansı payının ödenmesinde 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı yerine 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılmasına başlanıldığı ve gerekli düzeltme kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak 2025 yılında yapılan düzeltme işleminin 2024 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak yukarıda belirtildiği üzere, İdare tarafından ilgili yıl içerisinde aktarılması gereken kalkınma ajansı payının 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmesi gerekmektedir.