|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı’na aktarılan katılım paylarının 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı’nda izlenmediğini ortaya koymuştur. 5449 sayılı Kanun’un 19. maddesi gereğince, belediyelerin bir önceki yıl bütçe gelirleri üzerinden belirli bir oranda payın aktarılması öngörülmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 2024 yılında belediye tarafından ajansa aktarılan 763.699,04 TL tutarındaki payın, ilgili hesap yerine doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, bu durumun bir hata sonucu meydana geldiğini belirtmiş ve gelecekte 363 hesabının kullanımında dikkat edileceğini ifade etmiştir. Ancak, muhasebe kayıtlarında bu payın doğru bir şekilde izlenmediği görülmektedir. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkileyerek, 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı ile 630 Giderler Hesabı arasında hatalı bilgi oluşumuna yol açmıştır. Sonuç olarak, kalkınma ajansı paylarına ilişkin muhasebe işlemlerinin, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu, mali raporların doğruluğu ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kalkınma Ajansı Payının Kamu İdareleri Payları Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından Batı Karadeniz Kalkınma Ajansına aktarılan katılım paylarının 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Gelirler ve yönetilecek fonlar” başlıklı 19’uncu maddesinde, ajanslara, belediyelerin bir önceki yıl gerçekleşen bütçe gelirleri üzerinden borçlanma ve tahsisi mahiyetteki gelir kalemleri hariç tutulmak üzere yüzde bir oranında payın haziran ayı sonuna kadar cari yıl bütçesinden aktarılacağı belirtilmiştir. Buna göre, belediyenin İller Bankası ve diğer bankalardan kullandığı borçlanma niteliğinde olan kredi miktarları indirilerek ödenecek pay hesaplanacaktır. Aynı maddede, Bakanlar Kurulunun belediyeler için belirlenen oranı yarısına kadar indirmeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu yetki doğrultusunda Bakanlar Kurulunun 2011/2168 sayılı kararı ile bu oran yarıya indirilmiş ve belediyelerin bütçe gelirleri üzerinden kalkınma ajanslarına aktaracakları pay oranı binde beş olarak belirlenmiştir. 02.07.2018 tarih ve 703 sayılı KHK’nin 75’inci maddesiyle, bu maddede yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Hesaplanan ve ödenen payın nasıl muhasebeleştirileceği ise Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde gösterilmiştir. Yönetmelik’in 276’ncı maddesinde;
“Bu hesap, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılır.”
Hesabın işleyişini düzenleyen 277’inci maddesinde ise;
“Kamu idareleri payları hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
Bütçe geliri olarak tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
b) Borç
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarlar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Mahalli İdareler 2024 Yılı Detaylı Hesap Planı’nın Kamu İdare Payları Hesabı yardımcı hesap kodlarında, kalkınma ajansları payları (363.99.10) ayrı bir yardımcı hesap olarak belirlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde, 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında Belediye tarafından Batı Karadeniz Kalkınma Ajansına aktarılan 763.699,04 TL payın 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına kaydedilmeden doğrudan gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında, “… kalkınma ajanslarının ve diğer mahalli idare birliklerinin katılım payı bedelleri 363 Kamu İdareleri Payları hesabında izlenmiş olup, 2024 mali yılında sadece 7098 numaralı yevmiyede Batı Karadeniz Kalkınma Ajansına ödenen 2024 yılı payı ile ilgili 363 hesabı yerine sehven 630 hesabı kullanılmıştır. Konu ile ilgili takip eden dönemlerde 363 hesabının kullanımında azami dikkat sağlanacaktır.” denilmiştir. Ancak, muhasebe kayıtlarında Kalkınma Ajansı payının 363 Kamu İdareleri Payı Hesabına kayedilmediği görülmüştür.
Sonuç olarak, muhasebe işlemleri nedeniyle mali tablolarda yer alan 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı ile 630 Giderler Hesabının hatalı bilgi içermesine yol açılmıştır. Kalkınma Ajansı Paylarına ilişkin muhasebe kayıtlarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.