|
ÖZET: Kamu alacaklarıyla ilgili takip ve tahsilat süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine aykırı olarak, vadesi geçmiş borçların bulunmadığını gösteren belgeleri talep etmemiştir. Bu durum, kamu idarelerinin mali işlemlerinde gerekli belgelerin aranması yükümlülüğünü ihlal etmektedir.
Söz konusu kanun, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgelerin talep edilmesini zorunlu kılmaktadır. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, kamu idareleri ve döner sermaye işletmeleri, belirli tutarların üzerindeki ödemelerde bu belgeleri almakla yükümlüdür. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, belediyenin elektrik, doğalgaz, iletişim ve sosyal yardım gibi ödemelerinde bu belgelerin talep edilmediği görülmüştür. Belediye, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgelerin alındığını belirtmiş olsa da, sunulan belgelerin 2025 yılına ait olduğu ve 2024 yılı için gerekli belgelerin temin edilmediği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, 6183 sayılı Kanun’un 22/A maddesi gereği, yapılan ödemelerde vadesi geçmiş borçların kontrol edilmesi zorunludur. |
BULGU: Kamu Alacağı Kapsamındaki Kurum Gelirlerine İlişkin Takip ve Tahsilat Süreçlerinin Etkin Olarak İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belediye tarafından yapılan bazı ödeme ve işlemlerde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesine aykırı olarak vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin aranılmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinde;
“Maliye Bakanı, aşağıdaki ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),
2. 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumlar ile kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşların (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde,
” hükmü,
Bahsi geçen maddelerin Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye istinaden 30.06.2007 tarihli 26568 sayılı R.G. yayımlanan Tahsilat Genel Tebliğinin (Seri: A, Sıra No:1) İkinci Bölümünün amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumluluklarının açıklandığı V.’inci başlığında ise;
cc
2. Zorunluluk Getirilen Ödeme ve İşlemler
Maddenin Maliye Bakanına verdiği yetkiye istinaden;
a) 1/1/2018 tarihinden itibaren uygulanmak üzere,
i) 5018 sayılı Kanuna tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin, kaynağına bakılmaksızın hak sahiplerine 5.000, –liranın üzerinde;
– Bu Tebliğ ekinde yer alan liste (EK-11),
– (EK-11)’de sayılanlar dışında kalan ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanuna göre mal ve hizmet alımları ile yapım işleri (istisnalar dahil),
– 26/12/1931 tarihli ve 1905 sayılı Menkul ve Gayri Menkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimî Vergilerin Mektumlarını Haber Verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun,
– 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun,
kapsamında yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin,
ii) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5.000,- liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin,
Bakanlığımıza bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.
4. 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamına girecek amme alacaklarını tür, tutar ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını belirlemeye Maliye Bakanı yetkili kılınmıştır.
Bu yetkiye istinaden “vadesi geçmiş borç” olarak madde kapsamına giren amme alacakları;
(Değişik:RG-13/8/2024-32631) Tür olarak; Bakanlığımıza bağlı tahsil dairelerince tahsil edilen tüm amme alacakları,
Tutar olarak; kapsama giren amme alacaklarının toplam (Değişik ibare: RG- 3/3/2020-31057) 5.000,- lirayı aşan tutarı,
şeklinde belirlenmiştir.
…” açıklaması,
yer alamaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan elektrik, doğalgaz, iletişim, kamulaştırma, sosyal yardım ve spor yardımı ödemelerinde yukarıdaki mevzuat hükümlerine uygun vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, vadesi geçmiş borcu durumunu gösterir belgelerin alınmakta olduğu ve ilişikli belgelerin ekte sunulduğu ifade edilmiş olsada gönderilen belgeler 2025 yılına ait olup 2024 yılı için belge gönderilmemiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından yapılan ödemelerde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi hükümlerine uygun olarak vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin aranılması gerekmektedir.