|
ÖZET: Kamu alacaklarının kontrolü yapılmadan gerçekleştirilen ödemeler, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’si, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme emirleri doğrultusunda yapılan ödemelerde, ilgililerin vadesi geçmiş amme borçlarına dair gerekli kontrol ve belgelendirmeleri sağlamamıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, bu tür ödemelerde vadesi geçmiş borcun bulunmadığına dair belge talep edilmesini zorunlu kılmaktadır.
Yapılan düzenlemelerle, kamu idareleri ve bağlı döner sermaye işletmeleri, her türlü ödeme işlemi için vadesi geçmiş borçların kontrolünü yapmakla yükümlüdür. 28.7.2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler, bu yükümlülüğün kapsamını genişletmiş ve mahkeme kararları ile icra emirleri dahil tüm ödemelerde geçerli hale getirmiştir. Ancak, mevcut uygulamada bu kontrollerin yeterince yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idarelerinin mali disiplinini sağlamak adına önemli bir risk teşkil etmektedir. İlgili idareler, tespit edilen eksiklikler doğrultusunda gerekli önlemleri alacaklarını belirtmişlerdir. Dolayısıyla, mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödemeleri için vadesi geçmiş borçların kontrolü ve belgelendirilmesi büyük bir önem taşımaktadır. |
BULGU: Kamu Alacağı Kontrolü Yapılmaksızın Ödemede Bulunulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde ilgililerin vadesi geçmiş amme borcu bulunmadığına ilişkin kontrol ve belgelendirmede bulunulmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesinde;
“Maliye Bakanı, aşağıdaki ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.
1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),
2. 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumlar ile kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşların (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde,
Bu madde kapsamında zorunluluk getirilen ödemelere ilişkin olarak işçi ücreti alacakları hariç olmak üzere, yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcu karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder. Şu kadar ki bu hükmün uygulanmasında diğer kamu idarelerinin alacaklarına karşılık kesinti yapılması gereken hallerde kesinti tutarı garameten taksim olunur.
Takibata selahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verilir. İdari para cezası, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezasına karşı tebliğ tarihini takip eden otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.”
denilmiş olup 28.7.2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi ile bu bentte yer alan “her türlü ödemelerde,” ibaresi “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),” şeklinde değiştirilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesinde 28.7.2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi ile “her türlü ödemelerde,” ibaresinin “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),” şeklinde değiştirilmiş olması ve değişikliğin yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olması sonucu kapsamda bulunan kamu idareler tarafından ödeme tür ve çeşitlerine göre vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması gerekmektedir.
Uygulamaya bakıldığında, yukarıda özetlenen mevzuat kapsamında mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde ilgililerin vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin kontrol ve belgelendirmenin yapılması gereğine uymayan işlemlere rastlanmaktadır.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
İdare tarafından mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde de hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumuna ilişkin kontrol ve belgelendirmelerin yapılması önem arz etmektedir.